05 Eylül 2022, Pazartesi
Murat HERDEM
Murat HERDEM [email protected]

Havayollarının rötar sınavı

Pandemi dönemi, bir taraftan ekonomik açıdan havayolu şirketlerini ciddi anlamda yıpratırken diğer taraftan havayolları ile yolcular arasındaki sadakati de sarstı ve sarsmaya da devam ediyor. Özellikle Amerika Birleşik Devletleri ve Çin gibi ülkelerde, iptal edilen uçuşlar ve saatler süren rötarlar dolayısıyla yolcu memnuniyetsizliği en üst seviyelere ulaşırken hem Avrupa'da hem de bizde durum çok farklı değil.

Geçmiş yıllarda yapılan bir araştırmaya göre, havayollarının yaşadığı rötarların ekonomiye yıllık maliyeti yaklaşık 30 milyar dolar civarında... Pandemi döneminde bu maliyetin  katlanarak arttığını sanıyorum. Çünkü pandemi sonrasındaki hızlı geri dönüşün ortaya çıkardığı kaotik ortama hazırlıksız  yakalanan havayollarının iptal ve rötarlar konusunda sicilleri bir hayli kötü gibi görünüyor.

Son dönemde Türkiye'deki havayolu şirketleri hakkında da rötarlar ve iptaller dolayısıyla şikayetlerin arttığını gözlemleyebiliyoruz. Özellikle Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında durum gerçekten vahim...

Kalkış ve varış zamanından 15 dakika sonrasından itibaren rötarlı uçuş kategorisinde değerlendirilen uçuşlar, yolcu sadakati ve operasyon maliyeti açısından havayolu şirketlerinin bana göre son dönemdeki en temel sorunu olarak görülebilir.

Havalimanı kaynaklı olumsuzluklar, meteorolojik koşullar, filo ve ekip planmasındaki aksaklıklar gibi farklı birçok sebepten kaynaklansa da yolcunun gözünde her durumda rötarın suçlusu havayoludur. 

Bunun farkında olan havayolu şirketleri, gerçekten idare edilmesi güç bir süreci yaşıyorlar.

Bir taraftan pandeminin hasarlarını tamir etmek için çabalarken diğer taraftan yolcu memnuniyetini ve verimliliği olumsuz etkileyen rötarlarla baş etmek zorundalar.

Hatta öyle ki, bir ülkenin pandemi döneminde uyguladığı yanlış strateji bile, zincirleme etkisiyle bir başka havayolunu dolaylı olarak negatif yönde etkileyebiliyor.  

Hatırlarsınız, pandemi ile karşı karşıya kalınılan süreçte, ekonomik olarak bir takım tedbirler alan havayolu şirketleri insan kaynakları alanında da ciddi tasarrufa gitmişlerdi. Avrupa başta olmak üzere bazı şirketler yüzde 20 oranında çalışan ile yollarını ayırırken, şimdilerde kaybettiği iş gücünün yerini dolduramadıkları için ciddi anlamda sıkıntılar yaşıyorlar. Özellikle İngiltere ve Almanya'da pandemi sürecinde işten çıkarılan yer hizmetleri personelinin eksikliğini derin şekilde hisseden havayolları ve havalimanı işletmecilerinin bu politikası, uçak seferlerinin aksamasına, saatler süren rötarlara ve havayolu şirketlerinin bağlantılı uçuş operasyonlarının kopmasına neden oluyor. Avrupa çıkışlı birçok uçuşta yaşanan rötarlar havayolu şirketleri için hem operasyon güçlüğü ortaya çıkarıyor hem de rötarlardan kaynaklanan ağır yolcu tazminatn yükü ile karşı karşıya kalıyorlar. O süreçte Türkiye'de işten çıkarma yasağı sözkonusu olduğu için biz bu sorunları doğrudan yaşamıyoruz. Ancak maalesef, bu tek başına bizim o ülkelerdeki sorunların dolaylı mağduru olmamızı engelleyemiyor.

Türkiye'deki havayolu şirketleri, özellikle Avrupa bağlantılı uçuşlardan kaynaklı rötarların olumsuz sonuçları ile karşı karşıya kalabiliyorlar. Sadece Türk Hava Yolları ve Pegasus değil, Avrupa yoğunluklu uçan tarifesiz (charter) havayolu şirketleri de rötarlardan en çok etkilenen Türk şirketler olarak öne çıkıyor. Sunexpress, Corendon ve Freebird gibi Avrupa uçuşları yoğun Türk havayolu şirketlerinin zamanında kalkış performansları arzu edilenin çok uzağında gerçekleşiyor.

Normal koşullarda zamanında kalkış performansının iyi olarak değerlendirilebilmesi için yüzde 80'lik bir zamanında kalkış performansı sergilenmesi gerekirken Türk şirketlerinin  zamanında kalkış performansları yoğun geçen Haziran ve Temmuz aylarında hedefin çok gerisinde kaldı. 

Pegasus Havayolları, Haziran ayında yüzde 76'lık zamanında kalkış performansı ile en iyi tabloya sahip Türk şirketi olurken aynı ay içerisinde Türk Hava Yolları'nın performansı yüzde 54, Freebird Airlines'in yüzde 53, Corendon Airlines'in yüzde 45 ve Sunexpress'in yüzde 43 olarak ortaya çıktı.

Operasyon yoğunluğunun daha da arttığı Temmuz ayında ise Pegasus Havayolları yine Türk şirketler arasında iyi performans olarak en üstte yer aldı ancak onun da Haziran ayına göre performansı geriledi ve yüzde 70 zamanında kalkış oranına düştü.

Temmuz ayında Türk Hava Yolları, Sunexpress ve Freebird Airlines yüzde 49 ile 53 arasında performans sergilerken Corendon Airlines'in Temmuz ayı performansı ise dip yaptı. Antalya merkezli Türk şirketin zamanında kalkış performansı yüzde 20 ile dip yaptı.

Türk Hava Yolları'nda yoğun Rusya operasyonu dolayısıyla ekip yetersizliğinden kaynaklanan rötarların da artmaya başladığını söylemek mümkün. İstanbul ve Antalya başta olmak üzere yoğun şekilde Rusya'ya operasyon gerçekleştiren Türk Hava Yolları, kısıtlı ekiple operasyonları yürütmeye çalışırken zaman zaman ekip yetersizliği dolayısıyla iptal ve rötarlar yaşayabiliyor. Uçuş ekipleri yasal uçuş limitlerine yakın seviyelerde görev yaparken buna rağmen ucu ucuna planlanmış uçuş programları, yaşanan bir aksaklık sonrası alt üst olabiliyor ve bu da rötar ya da iptal olarak yolcuya yansıyabiliyor. Ekiplerdeki kümülatif yorgunluğu söylemiyorum bile...


Kötü dakiklik olarak da niteleyebileceğimiz rötarlar, havayolu yolcularının memnuniyetinin önündeki en büyük engellerden biri olarak değerlendirilebilir. İptaller ve rötarlar, marka sadakatini etkileyebileceği gibi müşteriye stresli bir rötar tecrübesi sunulmasının sonucu olarak bilet satışlarında düşüşe de neden olabilir. Sadece yolcular açısından değil havayollarının üretkenliğini düşürdüğü için, bağlantılı seferlerin aksaması, rötarlar dolayısıyla ekip mesailerinin dolması ve planlama aksaklıkları, fazladan yakıt sarfiyatı gibi bir çok kalemden dolayı rötarların havayollarına her yıl milyonlarca dolarlık maliyeti de ortaya çıkarır.

Yukarıdaki tablodan yola çıkarak, havayolu şirketlerimizin pandemi sonrası seyahat talebinin patlamasıyla uzatılmış yoğun yaz sezonu olarak adlandırılan ve Kasım ayına kadar devam etmesi planlanan süreçte  yolcu memnuniyetinin yeniden eski seviyelerine gelmesi için farklı stratejiler geliştirmesi gerektiğini söyleyebiliriz.  Bu dönemde diğer şirketlere sadakatini kaybeden yolcuları kazanan havayolu şirketleri sürecin de kazananı olacağı gibi, eğer bunu başaramazlarsa “rötar ve iptallerle anılan ve tercih edilmeyen havayolu” imajı yemesi de olası...

Açıkçası havayolları açısından iyi yönetilmesi gereken bir süreci yaşıyoruz.

Kötü dakiklik reputasyonunu iyiye çevirmek için bizim şirketlerin planları var mı, varsa o planlar neler keşke bilebilsek...

Havayollarının rötar sınavı

Facebook Yorum

Yorumlar

Ramazan kartal ~ 3 ay önce
Corendon gecikmesi daha fazladır bundan emin olabilirsiniz uçakların hareket zamanlarını bile yalan yanlış yazarlar gönderirler

Yanıtla

Kalan karakter 1000
Kpt ~ 3 ay önce
Kimse yorum bile yapmamış. Prim konusu olsa yüzlerce yorum olurdu. Şirket bu hale getirdi insanları... Pandemi kesintileri öncesi böyle para aşağı para yukarı bir ortam yoktu çok yazık.

Yanıtla

Kalan karakter 1000
Iptal ve gecikmeler ~ 3 ay önce
Kardeşim iptal ve gecikmeler thy ve Türkiye ile ilgili değil.Dıs meydanlara giden uçaklar geri gelemiyor,almanyada ingilterede uçakları boşaltmaya personel yok ,bu yüzden thy uçakları dis hatlardan 1-2 saat gecikmeli kalkıyor, sanki sorun turkiyede gibi bir algı olusmasin burda sorun yok,dis meydanlardan uçaklar gelemediği için burdanda gecikmeli kalkıyor gerçek ve olayin özü bu

Yanıtla

Kalan karakter 1000
CPT ~ 3 ay önce
katılmıyorum. Avrupa'da 1-2 saat rötar olduğunu bildiğin halde rötar olmayacak gibi ucu ucuna planlama yaparsan sorumlu sensin demektir
TK 37 ~ 3 ay önce
Yolcunun gözünde her durumda rötarın suçlusu havayoludur. Kesinlikle doğru ama yolcu bilmez ki bu işin sorumlusu bir günde 4 sektör uçuşu 4 farklı kaptanla planlayıp her uçuşta ya kabin ekibinin ya diğer kaptanın önceki uçuştan gelmesini beklememizi sağlayan ekip planlaMA'dır. Genel Müdür ve Yönetim Kurulu Başkanı planlamada sıkıntı yok diyorsa bu ekip planlaMA'dan hesap soracak kimse de kalmıyor. Kadayıf zaten tetikçi en önemli görevi koltuğunu korumak. Sonra neden gecikme oluyor, neden yolcu memnun değil. Geçiniz allahaşkına.

Yanıtla

Kalan karakter 1000
Thy başvuru ~ 3 ay önce
Thy’ye tecrübesiz pilot olarak başvuran ve davet maili alan var mı? Varsa Neye göre çağrıyorlar, başvuru sırasına göre mi?

Yanıtla

Kalan karakter 1000
Gel kardeşim gel ~ 3 ay önce
Sende 1 sene sonra lanet okursun her ay 25-26000 bin tl tip egitimine ödersin maaşindan, birde vergi, üstünede kur tekrar patlar, ödedigin borc ikiye katlat, ondan sonra sendikaya laf atarsin, ona atarsin buna atarsin, ama kafana vurupda lan niye böyle bir eşşeklik yapip borca girdim demezsin. Gel kardeşim gel. Gelde haklarin nasil birer birer çaliniyor, yeniliyor ve üstüne küfür eder gibi teşekkür mailleri alirsin. Ha bu arada işin acele olmasini istiyorsan, her telefon ve mail görüşmelerinde, selamun aleykum yaz ve sonundada inshallah masallah allahu ekber de, roosterin falan süper cikiyor. Benden demesi
Pilot olarak bilmem ama ~ 3 ay önce
Ekip planlamaya basvurunca mulakata anneleri cagiriliyormus anneleri ne kadar seyse o kadar rahat ise aliniyorlarmis

Yorum Gönder

Kalan karakter 1000