31 Mayıs 2019, Cuma 15:34:53

"Uçak frenlerinin ısınması çok riskli bir durum!"

Uçakların İstanbul Havalimanı'ndaki pist eğiminden kaynaklı olarak fren sistemlerinde sorun yaşadığı iddiaları üzerine bir teknisyen konuyu açıklık getirdi. Sorunun taksi sürelerinin kısaltılmasıyla aşılabileceğini ifade etti.
  • Mevzu aslında tamda bu durum taksi sürelerinin uzun olmasının yanı sıra arkadaşın anlatmak istediği ama üstünde durmadıgı meyilli arazi yabancı havayolları burada pp yaptıklarında takoz sonrası fren bırakırlar kendilerini garantiye alırlar . Türk Havayolları uçakları fren bırakmaz daha önce kazaları ahl den gördük fren takoz atlaması vs gibi fakat mecbur kaldıklarında kaptan ın harekat kontrolünde fren bırakıp yolcu alımı oldugunu da biliyoruz su anda personelin kendi arasındaki anlaşma ile bu fren sogutma işlemi bir şekilde yürüyor fakat ops dolulugu göz önüne alındıgında su anda beklenen kapasitenin altında çalışılıyor bu limitler ahl limitlerine yaklaştığında bireysel çabalar şirket aidiyatı bir işe yarar mı orasını bilemem neticede riskli bir durum ve taksi yolları baı yerlerde malesef cok dar kış şartlarında tecrübesiz bir pilot eyimli takside kaydırma yaparsa ops şişiceği kesin bu kış bekleyip görüceğiz alan havalimanımız cok güzel fakat aksaklıkları görüp beraber aşıcagız
  • bu taksi sürelerini hiç kimseye anlatamazsınız. min. 8 dk'dan başlayıp 28 dk.'lara çıkan taksi süreleri makul ve kabul edilebilir bir şey değil. işin emniyeti riske atan teknik kısımları ayrı konu, işin yolcu kısmı apayrı bir konu... tk bu havalimanına dayanabilecek mi bilmiyorum ama şimdiden alarm vermeye başladı her şey. masrafları, gider kalemleri neredeyse ikiye katlandı.. tasarruf zilleri çalıyor. sebep? bir sebebi yok, sadece yeni yuvanın tk yolcu getirir, biz de paraları kazanırız mantığıyla yapılmış olması. böyle giderse yolcu bulamayacaksınız gençler...
  • frenler ısınıyor diye havalimanınımı kapatsınlar derdiniz ne onu söyleyin ,hansdan talimat mı aldınız
  • Ne kadar uzattiniz ya bu ucaklar chicago ya gitmiyor mu new york a gitmiyor mu 1 saat 15 dakika taksi yaptiginiz zamanlari ne ara unuttunuz. Elestiriniz efendim elestirmek iyidir de trollük yapmayiniz. Evet havalimanini yapanlarla yapildigi yerle yapilis sekli itibariyle sorunlarimiz ve elestirilerimiz var ama o seviyede kalsin ucagin balatalari isiniyormus bak bak bak. Bujileri de meme yapmis mi?
  • Anlaşılan kimse Amsterdamda Frankfurtta 20-25 dakika taxi yapıldığından habersiz , sanıyorlar tren misali perona yanaşsın yolcuyu alsın direkt havalansın... Anlaşılan bu havalimanı hala bazılarının zoruna gidiyor , yapımına engel olamadık bari her şeyine bir kulp(...) bulalım diyorlar , çamur at izi kalsın, değiştirin artık bu taktikleri yemiyor....
  • Hükümeti alkışlıyorum çok iyi iş başarmış bunun daha kışı var bakalım ozaman ne yapacaksınız pilotlar tecrübelerini ve bilgilerini paylaşıyorlar ama bazı kendini bilmez klavye delikanlıları bence dinlemesini öğrenin avrupa bile bizim havalimanimiza güvenmiyor
  • dolu ucakla push back yapilmaz mi? mtow'da push back yapiliyor da inmis ucaga mi yapilamiyor? lisansi nereden aldin, metro turizm'den mi?
  • Hilmicim halleder onu
  • Biri ucurur digeri ucacak hale getirir, bilgisiyle alninin teriyle kazancini cikarir, heryerde is bulur. Bilmek okumaktan arastirmaktan ogrenmekten gecer. Ne yazık ki bilenlere itibar etmek el üstünde tutmak akıl danışmak yerine artık başkalarına sorulur oldu. Bu düzen böyle devam eder mi varsa vicdanınız elinizle yerini bi yoklayıp aklınızı başınıza alın. Kimi tanıdığına değil ülkesine ve milletine bilgisiyle ne kadar faydalı olduğuna bakın! Birgün arayıpta bulamayabilirsiniz iş işten geçince, eğitimli ahlaklı kendi insanımızı köle gibi kullanıp bıktırmak yerine hakkı olanı verin nefes aldırın ki daha çok öğrenip bilsin faydalı olmaya devam etsin. Elinizde sadece bina ve taş yığınları kalacak geriye bu gidişle!
  • Şindi ben şahsen kendim minibüs şoförüyüm, Harem-Gebze hattındayım. Bizim arabanın da fren balataları ısındığında muavin Neco bi kova buzlu suyu döküyor lastiğe, o dakka teker kendini topluyo, anlatabildimmi? Bu işler zor değil, biz neler gördük, bana o Boinklerden birini versinler, Kartal stadının yanındaki araziye tek manevrada parketmezsem adam değilim, o kadar yani. Saygılar ve sevgiler sunarım.

Uçakların İstanbul Havalimanı'ndaki pist eğiminden kaynaklı olarak fren sistemlerinde sorun yaşadığı iddiaları üzerine bir teknisyen konuyu açıklık getirdi. Sorunun taksi sürelerinin kısaltılmasıyla aşılabileceğini ifade etti.

Türkiye'nin popüler portallarından ekşisözlük'e ait ekşişeyler'de yazarlık yapan bir uçak teknisyeni, geçtiğimiz günlerde gazeteci Nevşin Mengü'nün "Yeni havalimanında pist eğilimli olduğu için uçaklar çok fren yapıyor, balatalar ısınıyor, alarm veriyormuş. Bu nedenle balatalar soğuyana kadar uçaklar pist başında beklemek zorunda kalıyormuş" paylaşımı sonrasında konuyla ilgili bir yazı kaleme aldı.

UÇAKLARDAKİ FREN SİSTEMİ NASIL ÇALIŞIR?

"Uçaklarda kullanılan fren sistemi otomobillerdeki gibi değil" diyen uçak teknisyeni, sözlerini şu şekilde sürdürdü:

"Birden fazla fren diski sabit ve dönen şekilde ayrı ayrı tekerlek asamblesi (lastik+jant) içinde duruyor ve hidrolik bir sistem aracılığı ile bu disklerin üzerine basınç uygulanıp frenleme yapılıyor.tüm  Bu yapıya nose/main landing gear assy deniyor. bu sistemde kullanılan diskler karbon alaşımlı malzemelerden yapılıyor. Bunun amacı frenleme esnasında kısa sürede çok büyük bir yükü durdurması gereken frenlerin çok yüksek sıcaklıklara bir anda çıkması ve karbon alaşımların da normal metallere göre hem aşınma hem de dayanım yönünden bu duruma dayanabilecek en ekonomik malzeme olması. Buralarda salt metal kullanamazsınız çünkü metaller hem ısıya karbon kadar dayanmaz hem de kolayca aşınıp üzerlerinden parça kopmasına daha fazla meyillidirler. Bu durum da ciddi güvenlik riskleri yaratır"

"MOTOR GÜCÜNDEN DE FAYDALANILIYOR"

"Uçaklarda fren en fazla inişte kullanılıyor. normalde bir uçağı sadece fren kullanarak durdurmak mümkün (bu yönde testler tasarım aşamasında yapılıyor) ama bu olay fren mesafesini çok fazla uzatıp buna ek olarak lastik ve fren disklerinin aşınmasını çok fazlalaştırdığı için ekonomik değil" ifadelerini kullanan teknisyen, "Dolayısıyla iniş sonrası thrust reverser sistemi ile frenlere yardımcı olunması için motorun gücü de frenlemede kullanılıyor. böylece uçak en emniyetli mesafede ve en ekonomik bir şekilde durduruluyor" dedi.



İşte lantirn161 kullanıcı adıyla konuya açıklık getiren o teknisyenin yazısının devamı:

"Uçakların iniş takımlarını arabaların yürür aksamı gibi düşünmeyin. Uçaklar yerde değil havada gitmek üzere tasarlandıklarından iniş takımlarının asıl amacı kontrollü düşüşü en yumuşak şekilde tamamlamak olan bir sistem. Dolayısıyla indikten hemen sonra çok fazla taksi yapılsın istenmez uçaklarla. Eğer uçağı yerde araba gibi sürmeye başladığınızda ve bu sürüş haddinden fazla olursa (bu havalimanında olduğu gibi) hem tekerler hem fren sistemi hem shock absorber denilen uçak amortisör sistemi hem tekerlerin bağlı olduğu iniş takım dikmeleri hem bu dikmelerin uçağa bağlandığı yerler gereksiz bir stres altına sokuluyor.

Yerde uzun süreli sürüş uçaklar için uygun bir durum değil. Ayrıca taksi anında sürekli tonlarca ağırlıktaki bir uçağı yavaşlatıp hızlandırmak da kolay değil. Bunun sebebi uçağın süratinin bir araba gibi ayarlanamaması ve uçağı durdurmanın öyle araba frenindeki gibi "koydum pedala topuğu taak dedi durdu" şeklinde olmaması. Kütleden kaynaklanan ivme ne kadar yumuşak fren yaparsanız yapın iniş takım sistemini zorluyor. Uçak frenleri hidrolik sistemler tarafından kontrol edildiğinden sistem basınçları da belli. mesela pilot ne kadar abanırsa abansın sistem basıncı ayarlandığı optimal aralık üzerine çıkmaz emniyet açısından çünkü aşırı basıncın sistemi patlatıp daha tehlikeli bir şeyler yaşanması istenmez. Bu halde sürati yerde biraz fazla olan pilotun daha yavaşlamak için daha uzun mesafe ve süre fren yapacağı anlamına gelir ve yukarıda saydığım sistemler çok daha fazla etkilenir bu durumdan.



"AŞINMALAR SONUCU KAÇAKLAR GÖRÜLEBİLİR!"

Ayrıca iniş sırasında çok fazla şekilde ısınan fren disklerinin yerdeki uzun taksilerde kolayca soğuması mümkün değil. Uçak frenleri arabalardaki gibi hızdan kaynaklanan hava akımı ile soğutulacak şekilde tasarlanmıyor. Yüksek sıcaklığa gelmiş fren disklerinin en optimal soğuma şekli uçağın hareketsiz bir şekilde beklemesidir. Ama siz iniş yaptıktan sonra yaldır yaldır dur-kalklı 30 dakika taksi yaparsanız zaten gerim gerim gerilen diskleri ve sistem içinde dolanan iyice sıcaklaşmış hidrolik sıvılarını daha da fazla zorlarsınız. Bu durumda teker patlaması ya da hidrolik sistemlerde ısı kaynaklı aşınmalar sonucu kaçaklar görülebilir.

Fren diski kaynaklı yangınlar havacılıkta sık görülen yangınlardır çünkü duramayacağını düşünen pilot, içgüdüsel olarak frenlere daha fazla basar veya eğer pilot biraz tecrübesiz olursa fren kullanımı daha fazla olabilir. Frenlerin köklenmesi durumunda her ne kadar uçaklarda anti-skid denen bir sistem olsa da oluşan yüksek ısı tekerleri ve teker içine basılan nitrojen gazını ısıtmaya başlar. Anti-skid'i ısınmayı önleyen mucize bir sistem sanmayın. Bir nevi uçaklar için abs sistemi. Yüksek süratte frenleri otomatik olarak tutup bırakarak kızaklama denilen kaymayı engellemeye yarayan bir sistem ve tasarım amacı aslında bu. Çalışması sırasında diskleri sıkıp bırakarak bir nevi yan görev olarak aşırı ısınmayı önlemeye ve diskleri soğutmaya da katkı sağlıyor ama asıl görevi düzgün ve kaymadan yavaşlamayı sağlamak.

"Fren disklerin aşırı ısınması çok riskli bir durumdur"

Aynı durum anti-skid'in çalışmadığı düşük süratteki taksilerde de geçerlidir ve sürekli dur-kalk yapıldığında oluşan ısıdan dolayı tekerlerin içindeki nitrojen gazı genleşir. Tekerlerin üzerinde genleşen bu gazın acil tahliyesi için çıkış noktaları olur ve bu çıkış noktaları içerideki gazın belli basınç üzerine çıkması halinde patlayıp açılır. Buna papet atma da derler. Papet attığında (korkmayın lütfen, bu durum iyi bir olaydır çünkü tekerin çok daha şiddetle infilak etmesi ve etrafının hasarlaması engellenmiştir) teker bir anlamda patlamış demektir ve uçağı hareket ettirmemeniz gerekir. Bunun dışında eğer fren diskleri çok ısınırsa lastik tutuşabilir. daha kötüsü fren mekanizmasından kullanılan hidrolik sıvıları çok yanıcı olduğundan bu sıvıların olduğu bölgelerde de sızıntı olursa sıvı anında tutuşabilir ve bu tutuşma çok kısa sürede uçağı sarar. O nedenle fren disklerin aşırı ısınması çok riskli bir durumdur ve çok dikkat edilmesi gereken, uçuş ekiplerinin de çok titiz yaklaştığı emniyet konularından biridir.



MALZEMENİN EKONOMİK ÖMRÜ AZALIYOR

Bunun haricinde uzun süreli taksi yapıldığından iniş takımlarındaki her türlü malzemenin ekonomik kullanım ömrünü kısaltmış oluyorsunuz. Normalde atıyorum 100 iniş-kalkışa dayanacak bir malzeme uzun taksiler neticesinde mesela 60-70 iniş kalkış sonunda değiştiriliyor. Bu durum uçağın nerden baksanız saatlerce uçuştan çekilmesi demek ve kullanacağınız malzeme miktarını arttıran olumsuz bir olay. Uzun taksiler sonucu iniş takımlarının gövdeye bağlantı noktalarında oluşan çatlamalar vs. vs. hiç girmiyorum o olay daha büyük bakım işlerine yol açan sıkıntılı durumlar.

"Profesyonel görüşüm iniş takımlarına bu kadar yüklenmenin iyi olmadığı yönünde"

Havalimanının diğer taraflarını bilemem. Yok arı gelmiş, yok kuş göç yolu, yok rüzgar vs vs bunlar benim alanım değil. Dolayısıyla herkese açık fikir belirtemem ama mesleki anlamda baktığımda bu kadar uzun taksi yapılması bence teknik açıdan düzeltilmesi gereken bir nokta."

YAZININ ORİJİNALİNE ULAŞMAK İÇİN TIKLAYIN

"Uçak frenlerinin ısınması çok riskli bir durum!"

Facebook Yorum

Yorumlar Tüm Yorumlar (43)

ops ~ 7 ay önce
Mevzu aslında tamda bu durum taksi sürelerinin uzun olmasının yanı sıra arkadaşın anlatmak istediği ama üstünde durmadıgı meyilli arazi yabancı havayolları burada pp yaptıklarında takoz sonrası fren bırakırlar kendilerini garantiye alırlar . Türk Havayolları uçakları fren bırakmaz daha önce kazaları ahl den gördük fren takoz atlaması vs gibi fakat mecbur kaldıklarında kaptan ın harekat kontrolünde fren bırakıp yolcu alımı oldugunu da biliyoruz su anda personelin kendi arasındaki anlaşma ile bu fren sogutma işlemi bir şekilde yürüyor fakat ops dolulugu göz önüne alındıgında su anda beklenen kapasitenin altında çalışılıyor bu limitler ahl limitlerine yaklaştığında bireysel çabalar şirket aidiyatı bir işe yarar mı orasını bilemem neticede riskli bir durum ve taksi yolları baı yerlerde malesef cok dar kış şartlarında tecrübesiz bir pilot eyimli takside kaydırma yaparsa ops şişiceği kesin bu kış bekleyip görüceğiz alan havalimanımız cok güzel fakat aksaklıkları görüp beraber aşıcagız

Yanıtla

Kalan karakter 1000
taksi ~ 7 ay önce
bu taksi sürelerini hiç kimseye anlatamazsınız. min. 8 dk'dan başlayıp 28 dk.'lara çıkan taksi süreleri makul ve kabul edilebilir bir şey değil. işin emniyeti riske atan teknik kısımları ayrı konu, işin yolcu kısmı apayrı bir konu... tk bu havalimanına dayanabilecek mi bilmiyorum ama şimdiden alarm vermeye başladı her şey. masrafları, gider kalemleri neredeyse ikiye katlandı.. tasarruf zilleri çalıyor. sebep? bir sebebi yok, sadece yeni yuvanın tk yolcu getirir, biz de paraları kazanırız mantığıyla yapılmış olması. böyle giderse yolcu bulamayacaksınız gençler...

Yanıtla

Kalan karakter 1000
A320 cpt ~ 7 ay önce
Sevgili arkadaşım yeni havalimanı hakkında birçok eleştiri yapabiliriz. Ama Atatürk havalimanı kapasite olarak yetersizdi. Logbook’um da 1:43 dakika süren ltba-ltac uçuşum var. Uçuş süresi 41 dk. Taksi süresi 1:02. Ahl de herşey güllük Gülistanlık değildi. 30 dakika ctot 30 dakika taksi standart olmuştu. 05 yaklaşmasında 35-40 , 23 yaklaşmasında 50-50 mil açılıp sonra 200 knotla inbound uçuyorduk. LTFM de kuzey konfigürasyonunda şu ana kadar maksimum 20 dakika taksi yaptım. Hava da anormal hava koşulları cb vs yoksa hiç beklemedim. Paralel yaklaşma yapılıyorsa o meşhur rnav transion ı hiç uçmadım. Hep kısayol alıp iniyoruz. Bence şu an yeni havalimanında yakıt sarfiyatı değil tasarrufu var. Taksi uzun sürüyorsa bugün önümüzde 30 knot limiti olan yerde 5 knotla giden kaptanlar yüzündendir .
havaciva ~ 7 ay önce
frenler ısınıyor diye havalimanınımı kapatsınlar derdiniz ne onu söyleyin ,hansdan talimat mı aldınız

Yanıtla

Kalan karakter 1000
Bujileri de meme yapiyormuymus? ~ 7 ay önce
Ne kadar uzattiniz ya bu ucaklar chicago ya gitmiyor mu new york a gitmiyor mu 1 saat 15 dakika taksi yaptiginiz zamanlari ne ara unuttunuz. Elestiriniz efendim elestirmek iyidir de trollük yapmayiniz. Evet havalimanini yapanlarla yapildigi yerle yapilis sekli itibariyle sorunlarimiz ve elestirilerimiz var ama o seviyede kalsin ucagin balatalari isiniyormus bak bak bak. Bujileri de meme yapmis mi?

Yanıtla

Kalan karakter 1000
Dünyadan bi haber... ~ 7 ay önce
Anlaşılan kimse Amsterdamda Frankfurtta 20-25 dakika taxi yapıldığından habersiz , sanıyorlar tren misali perona yanaşsın yolcuyu alsın direkt havalansın... Anlaşılan bu havalimanı hala bazılarının zoruna gidiyor , yapımına engel olamadık bari her şeyine bir kulp(...) bulalım diyorlar , çamur at izi kalsın, değiştirin artık bu taktikleri yemiyor....

Yanıtla

Kalan karakter 1000
Tabi ~ 7 ay önce
Bilmiyorsun hemde yorum yapıyorsun tebrikler
Şampiyon ~ 7 ay önce
Bi haber değil, bihaber.
Stavro ~ 7 ay önce
Hükümeti alkışlıyorum çok iyi iş başarmış bunun daha kışı var bakalım ozaman ne yapacaksınız pilotlar tecrübelerini ve bilgilerini paylaşıyorlar ama bazı kendini bilmez klavye delikanlıları bence dinlemesini öğrenin avrupa bile bizim havalimanimiza güvenmiyor

Yanıtla

Kalan karakter 1000
yuh ~ 7 ay önce
dolu ucakla push back yapilmaz mi? mtow'da push back yapiliyor da inmis ucaga mi yapilamiyor? lisansi nereden aldin, metro turizm'den mi?

Yanıtla

Kalan karakter 1000
No problem ~ 7 ay önce
Hilmicim halleder onu

Yanıtla

Kalan karakter 1000
Pilot ve Teknisyen ~ 7 ay önce
Biri ucurur digeri ucacak hale getirir, bilgisiyle alninin teriyle kazancini cikarir, heryerde is bulur. Bilmek okumaktan arastirmaktan ogrenmekten gecer. Ne yazık ki bilenlere itibar etmek el üstünde tutmak akıl danışmak yerine artık başkalarına sorulur oldu. Bu düzen böyle devam eder mi varsa vicdanınız elinizle yerini bi yoklayıp aklınızı başınıza alın. Kimi tanıdığına değil ülkesine ve milletine bilgisiyle ne kadar faydalı olduğuna bakın! Birgün arayıpta bulamayabilirsiniz iş işten geçince, eğitimli ahlaklı kendi insanımızı köle gibi kullanıp bıktırmak yerine hakkı olanı verin nefes aldırın ki daha çok öğrenip bilsin faydalı olmaya devam etsin. Elinizde sadece bina ve taş yığınları kalacak geriye bu gidişle!

Yanıtla

Kalan karakter 1000
Çilekeş Magirus ~ 7 ay önce
Şindi ben şahsen kendim minibüs şoförüyüm, Harem-Gebze hattındayım. Bizim arabanın da fren balataları ısındığında muavin Neco bi kova buzlu suyu döküyor lastiğe, o dakka teker kendini topluyo, anlatabildimmi? Bu işler zor değil, biz neler gördük, bana o Boinklerden birini versinler, Kartal stadının yanındaki araziye tek manevrada parketmezsem adam değilim, o kadar yani. Saygılar ve sevgiler sunarım.

Yanıtla

Kalan karakter 1000
... ~ 7 ay önce
Gülmedim..

Yorum Gönder

Kalan karakter 1000