İyi haftalar dileklerimle, sizlere sizlerinde farkında olduğu gibi son haftalarda 2 haftada bir yazmaya başladım, nedenlerinden biri, yaz sezonunun başlamasıyla, uçuşlarımın biraz yoğun olması, diğeri de havacılık arenasında yaz aylarının daha sakin geçmesi, çok güncel olaylar olmadıkça, sizlerinde tatil havasında olmanızdan, ilginiz çekecek konuların azlığından diye özetleyebilirim.

Sizlerle bu hafta paylaşmak istediğim konu; son günlerde AirportHaber’de de bir kaç kez yer alan, yerel belediyelerin Ankara’nın doğusundaki şehirlerden bölgesel havacılık yapma konusundaki haklı istekleri ve onların bu konudaki gereksinimlerinin gereği olan alt yapı hesaplandırmalarının okuduğum kadarıyla gerçeğe yakın olmasa da, bir havayolu kurma heyecanıyla bu oluşumu isteyen şehirlere ucuza çıkartma hesaplandırmasıyla, bu konuda bilgisi olan ilgililerce özendirici olarak hazırlanmış, gerçeğe geçirme hazırlıkları.

Tabiî ki bu gelişmeleri okuyunca bu girişimleri hayata geçirmenin heyecanını duymamak mümkün değil. Türkiye’miz için! Ama sizlere önce bu konunun ülkemiz için başlangıcı olması gereken yıllardan, havacı olmayanların, yolcu gözüyle, hizmet bekleyenlerin yönünden anlatmak istiyorum!

Simdi sizlere bugünün gerçeklerinden söz etmeliyim; Türkiye dışında bugün her Avrupa ülkesinde, küçüğünden büyüğüne kısa uçuşlar için ki bunlara 1,5 saate kadar kısa diyebiliriz. Turboprop uçaklar kullanılmakta, yakından başlarsak, komşumuz Yunanistan, Atina’dan bu 70 kişilik uçaklarla İstanbul’a uçmakta. Küçük ülkelerden Hollanda’da bile KLM ve VLM bu uçakları kullanmakta, Almanya’da LUFTHANSA, İspanya’da IBERIA, her Avrupa ülkesi bu uçakları kullanarak yolcularına servis vermekte! Türkiye’nin doğusunda ise İran’da Rus lisansı ile yapılmış benzeri uçaklar uçuyor, Suriye’de bile bu uçaklar kullanılmakta!

Sanırım neden yıllardır bizim ülkemizde kullanılmadığını merak eder gibi oldunuz değil mi? Çünkü THY bilmiyorum kaçıncı yılını kutladı ama ANADOLU JET bile daha bir yılını doldurdu mu bilemiyorum. Yaklaşık 50 yıldır üzerinde gereği gibi durulmayan bir konu olarak görüldü, oysa THY her zaman iç hatlardan zararla kapattı her bilânço yılını ki bunlar rekabet olmayan yıllardı yakin zamana kadar, ilk iç hat uçuşlarını yapan firmanın başlangıç tarihi 1987 yılıydı ilk uçuşlarını yaptığında oda Trabzon’da idi.

Turboprop uçaklardan size biraz söz edeyim önce. Turboprop uçaklar Jet motorları olan fakat motorun çıkısına pervane takılarak daha ekonomik bir yakıt harcama özelliğini yakalamış bir teknolojinin ürünü, eski pervaneli uçakların piston motorlarının yerine bu motorlar kullanarak Jet teknolojisi uygulanmış, modern Avionik yani kokpit düzenlemeleriyle daha güvenli bir teknolojik düzeye getirilmiş modern uçaklar. Bununla beraber sürat ve yolcu konforu da teknolojiyle daha da mükemmelleştirildi son yıllarda.

Bu uçakların isletme masrafları ise sakin şaşırmayın uçuş saati başına 3000 ile 4500 dolar arasında, taşıdıkları yolcu adedi ise 50 ile 70 yolcu arasında değişiyor. Kısacası bu uçaklarla yolcu taşıyorsanız, İsletmeci firmanın kar marjı Jet uçaklarına göre çok yüksek ve verimli, bugün bir jet uçağının en küçük olanının kapasitesi 100 yolcudan başlıyor ve bir saatlik uçuş maliyetleri yukarda yazdığım miktarın çok ama çok daha üzerinde, örnek olarak bugün bir Airbus 320 uçağının 178 yolcu taşıma kapasitesi ile aylık boş kirası her şey hariç ortalama 350 000 Euro civarındadır. Bakim, personel, yakit, sigorta ve işletme masraflarını da eklerseniz bulacağınız rakam kolayca 500 000 Euro’ya yaklaşacaktır.

Şimdi basit bir hesaplama yaparsak bir Turboprop uçağının koltuk maliyeti yolcu başına 60 dolar civarında olacaktır, yaklaşık 75 lira diyelim. Bugünün hesabıyla Airbus 320 uçağın bir saatlik koltuk maliyeti 150 Euro’dan fazladır. Sanırım sizde duyar gibiyim nasıl oluyor da iç hatlarda ülkemizde bu uçuşlar yapılıyor diyorsunuz?
Size şöyle bir örnek vermek istiyorum. Ülkemiz gurur verici şekilde büyük, bugün İstanbul’dan Van’a uçuş yaklaşık 2 saate yakın, uçak biletleri ise ben baktım en pahalı bilet 243 lira yaklaşık 120 Euro civarında, peki birde şöyle bakalım, Ayni mesafeyi İstanbul’dan Avrupa’ya uçalım,örneğin Münih’e, en ucuz bilet 340 lira,eğer uçacağınız tarih size kalırsa 640 lira!.Nasıl oluyor sizce? Biraz garip değil mi? Neden Münih’e de 69 lira’dan başlayan fiyatlarla uçamıyoruz?

Sizde fark ettiniz ki, bugün Türkiye içindeki uçuşlarda bu fiyatlarla bu uçaklarla uçan isletmecileri bu işten kar ettiklerini söylemeleri biraz zordur.

Dünyada yeni başlayan eğilim LOW COST, düşük maliyetlendirme ile de olsa bu fiyatlar Türkiye gibi 2 saate uçuş yapan uzaklıklara uçan işletmeciler için bu maliyet şartlarında iyi bir kar marjı olmadan yapılan, sadece ucuz 69 liralık bileti alan yolcunun şansı açısından sevindirici ama onun biletinin gerçek ücretini yanında oturan biletini 243 liraya alan yolcunun ödediği bir fiyatlandırma stratejisi geçici ve riski çok olan bir işletme stratejisidir.

Turboprop uçaklar THY’de Fokker 27’ler 1960’lardan sonra kullanılmaya başladılar, ama Jet e çevirme çalışmalarıyla Fokker 28’lerle değiştirildiler, daha sonraki yıllarda Dash 7 uçakları getirildi, bunlar Trabzon gibi yolcu çokluğu yerlerde kullanıldı. Ve ilginçtir ki işletme maliyeti çok daha düşük olmasına rağmen İstanbul, Trabzon uçak bileti DASH 7 ile de F28 jet uçağı içinde aynı tutuldu, yolcular uçak ayrımı yapmaya başladılar. Çünkü F28 daha önce iniyordu, Trabzon’a veya İstanbul’a, Dash 7 ise 10–15 dakika sonra iniyordu, türbülans ve gürültü açısından da F 28 daha iyiydi yolcuya göre. Öte yandan THY Pilotları DASH7 ile uçmak istemiyordu, çünkü uçanlara ödenen uçuş parası Pervaneli uçak diye daha azdı! Bu uçakları Ülkemizin şartlarına çok daha uygun olduğu halde yanlış fiyat politikası ve Pilotların bu uçaklarla uçarken uçuş paralarının azlığından dolayı tepkilerinden bu uçaklar sessizce isletmeden kaldırıldı. Sonucunda da şöyle bir yakıştırma kaldı Türk yolcusu Pervaneliyle uçmaz!

Çevremizde bu uçakları kullanmayan ülke kalmamışken, gariptir ki işletmeciler geçmişteki yaptıkları hataları hala sürdürerek 178 kişilik Jet uçaklarını kullanmaya devam ederek, ülkemizin özellikle doğusunda 2009 yılında bile bugün Antalya’dan Adana’ya otobüsle 10 saatte gidilen bir yolculuk bu uçaklarla 50 dakikada yapılacağı halde bu uçakların gereksiniminin hala göz ardı etmektedirler. Bugün Ankara’nın doğusunda bu uçakları oradaki şehirlerarasında bile kullanmak ve oradaki vatandaşlarımıza bu hizmeti götürme zamanı çoktan galipte geçmiştir bile.

Turboprop uçaklar Türkiye’nin iç hatlarının gerçeğidir, düşük ücretle doluluk kapasitesi yüzde 25 i geçtikten sonra kar getiren uçaklardır, güvenlidirler, moderndirler, konforludurlar. Aynı uzaklığı ucan bir jet yolcu ucağından10–15 dakikalık gecikme ile inecekleri meydana ulaşırlar ki aradaki fiyat farkına bakarsanız bu süre hiç bir şekilde yolcu için gerçekte önem kazanmaz! En önemlisi ise siz yolculara, 69 liradan başlayan fiyatlarla reklam yapılarak birbirinizin bilet fiyatını ödemek zorunda kalmaz,her yöne Her koltuk için Fiks, tek fiyata uçarsınız.İsletmeciler ise kar marjlarını minimum üçe katlarlar!

Sonlarken, bu kadar ülke arasında Avrupa’da ve dünyada yer almaya çalışan havacılık sektörümüzün ülkemiz içindeki şehirlerdeki yolcularımıza alt yapı başlangıç için hazır olduğu halde bu hizmeti götürmemesi büyük ayıptır.

Kısa zamanda Sağduyulu isletmecilerin bu gerçekleri görerek yıllarca yanlış yönlendirmelerle ülkemiz havacılığının geri kalmasına neden olan bu yanlışlığa son vereceklerini umuyorum!

Eğer olması gereken yapılanma ile ülke içindeki uçuş ağı ülkemizin her yöndeki şehirlerinde sağlanırsa, THY artik iç hatlardan zarar etmekten vazgeçip iç hat pazarındaki yerini bu işletmelere bırakır çekilir ve Ana meydanlardan Antalya’dan, Trabzon’dan, Malatya’dan Van’dan başlayan uluslararası uçuşlara yönelir!
Çok yakında Türkiye’mizin havadan ulaşılamayan o güzel şehirlerine de bu uygulamalarla hepimizin kolayca ulaşabilmesi dileğiyle!..

Güzel bir yaz haftası daha sizlerle olsun..