01 Eylül 2009, Salı 14:37:32

Bir Havacılık Efsanesi NURİ DEMİRAĞ

Nuri Demirağ... Soyadını, inşa ettiği demiryolları ile Atatürk’ten almış bir Türk girişimcisi. O aslında Türk Havacılık Tarihi’nin de en önemli isimlerinden birisi. Peki, Nuri Demirağ’ı ne kadar tanıyoruz? Ya da Nuri Demirağ ismini günümüzde yaşatabiliyor muyuz?
  • 2010 yılı itibariyle Sivas havaalanın adı NURİ DEMİRAĞ HAVAALANI olmuştur ve yeni terminal binası yapılmıştır.
  • Daha önce Nuri Demirağ ismini hiç duymamıştım Yaptıklarını okuyunca azim ileri görüşlülük cesaret ve ilim gördüm. Şimdi anlıyorumki 1957 yılında büyük bir değeri kaybetmişiz umrım yeni Nuri DEMİRAĞLAR gelir kendi silahımızı kendi uçağımızı yapar Teknoloji lideri olup kimselere muhtaç kalmayız.
  • Nuri Demirağ babam Muzaffer Anıl'ı tanıdığı idi, bize geldi ve "uçak sanyii" girişimlerini bizzat onun ağzından dinledik. hangi yıl olduğunu hatırlamıyorum. babamla epey sohbet etmişlerdi. Bize bir de kartını vermişti"işretten,oyundan vs sakının diye 6 maddelik önerisi vardı. Ona çok saygı duymuştuk. Onu görmek tarihi bir olaydı.Bunu yaşadığım için mutluyum. Prof.Dr.Siber Göksel
  • Bu isi en iyi yapabilecek olan deneysel havacilarin toplandigi bir grup var. Uyeleri deneyim ve bilgi sahibi deneysel ucak yapimcilarindan olusuyor. Su anda da bir cok ucak yapim asamasinda, katiliun, destek verin, butun dunyada ulkelerin havacilik tarihini yasatmak icin eski ucaklar yenileniyor , yenileri yapiliyor, biz de yapabiliriz. http://groups.yahoo.com/group/Deneysel_hava_araclari_grubu

AirportHaber’in de içerisinde bulunduğu Airport Media Group’un bünyesinde yer alan Türkiye’nin en büyük havacılık platformu olan Ucuyorum Forumları, Türk Sivil Havacılık Tarihi’nin en önemli isimlerinden biri olan Nuri Demirağ’ın ismini ölümsüzleştirmek amacıyla bir çalışma başlattı. Bu çalışmanın amacı günümüzde hak ettiği saygı ve değeri bulamayan değerli havacımız Nuri Demirağ’ın isminin yaşatılması ve bu amaçla bir havacılık kamuoyu oluşturulması. Forumda oluşturulan ankete katılan üyelerinin %80 gibi büyük bir çoğunluğun desteklediği çalışmanın sonucunda ulaşılmak istenilen hedef, Nuri Demirağ isminin ölümsüzleştirilerek bu ismin gelecek nesillere aktarılması.

Forum üyeleri, tıpkı bir Sabiha Gökçen ya da bir Hezarfen örneğinde olduğu gibi bu ismin bir hava meydanında yaşatılması konusunda hemfikirler. Bu konuda özellikle ön plana çıkan il ise Sivas. Geçmişte Sivaslı vatandaşların çabaladığı fakat maalesef başarmadığı bu konuyu tekrar gündeme getiren Ucuyorum Forumları Yönetimi, bu ismin ölümsüzleştirilmesinin zor olmadığını ifade ediyorlar. Burada görevin biraz da Türk Havacılık tarihi bilincine sahip havayolu yöneticilerine düştüğünü savunan forum üyeleri, öncelikli amaçlarının sayısal çoğunluğa ulaşmak olduğunu sonrasında gerekli makamlara bu arzularını ulaştıracaklarını belirtiyorlar.

Peki, şimdi soruyoruz... Nuri Demirağ ismini yaşatmak, özellikle memleketi Sivas'ta bulunan havaalanında bu ismi ölümsüzleştirmek bu kadar zor mu?

Nuri Demirağ

PEKİ, NURİ DEMİRAĞ KİMDİR?

Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulduğu ilk yıllara adeta damgasını vuran bir isim Nuri Demirağ... Cumhuriyet’in ilk yıllarında demiryolu, sigara kâğıdı, müteahhitlik gibi birçok sektörde Türkiye’nin ufkunu açmak için üstün gayret gösteren Demirağ’ın Türk Havacılığı’na katkıları azımsanamayacak derecededir.

Demirağ, savaştan çıkan ve Cumhuriyet’in kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün liderliğinde yapılan devrimlerle yepyeni bir çehreye bürünen Türk Halkı’nın gelişmesi için birçok alanda yatırımlar yapmış, hatta siyasete girerek çok partili hayatın ilk siyasi partisini kurmuştur. Ancak gerek siyasi oyunlar, gerekse o dönemin kendine has yabancı hayranlığı Nuri Dermiağ’ın uçaklarına, atılımlarına engel olmak için uğraşılmış ve ne yazık ki bu konuda başarılı olmuştur.

Türkiye’de belki de tüm imkânlara rağmen günümüzde dahi görülmemiş atılımlara 1920 ile 1945’li yıllarda imza atan Nuri Demirağ’ın yaptıklarını kısaca şu şekilde sıralayabiliriz:

- Seri üretim olarak 1936′da ilk Türk uçağını yaptı. Ancak Türk Hava Kurumu onun uçaklarını almak yerine yurtdışından uçak aldı. Bir garip tecellidir ki, şu anda Türkiye’nin dünyaya açılan en önemli kapısı olan Atatürk Havalimanı onun Nu.D uçaklarının fabrikası idi.

- 1922′de ilk Türk sigara kağıdını üretti. Bu tarihten önce yabancıların tekelinde olan bu işi önemsedi ve başardı. O zamanların Türkiye’sinde bunu başarmak da çok önemliydi. Bu ilk işaretin arkası geldi, yeni atılımlar yaptı.

- Ankara’nın doğusuna ilk demiryolunu yaptı. Böylece Türkiye’nin daha önce Fransızlar tekelinde olan Demiryolu işine de bir Türk girişimcisi el atmıştı. Zaten soyadını da bu işinden dolayı aldı.

- Karabük’te demir ve çelik fabrikasını kurdu. Sanayi ve kalkınma için gerekli demir-çelik de artık Türkiye’de üretiliyordu. Böylelikle demiryolu, inşaat gibi sektörlerin ihtiyaçları karşılanacaktı.

Nuri Demirağ’ın bundan başka onlarca yaptığı güzel iş var. Ancak yazıktır ki, en büyük hayali olan ve büyük emek harcadığı Türk yapımı yolcu uçağı projesini hayata geçirmesine rağmen, üstesinden gelemediği engellerle karşılaşmıştı. Peki, ya Nu.D yolcu uçakları günümüze taşınabilse ve tüm dünya tarafından kabul edilen bir uçak olabilseydi...

 Nuri Demirağ

NURİ DEMİRAĞ’IN HAYATI

1886 yılında, Sivas Divriği’de doğdu.

1889 yılında, Babası yargıç Ömer Bey attan düşerek öldü. Kardeşi Abdurrahman Naci Bey doğdu.

1903 yılında, 17 yaşındayken, Ziraat Bankası’nın açtığı sınavda başarı göstererek Ziraat Bankası Kangal Şubesi’nde işe girdi.

1904 yılında, Koçgiri Şubesine atandı.

1909 yılında, Büyük Kıtlık baş gösterince depolarda terk edilen tahılı kişisel inisiyatifini kullanarak halka uygun ederle sattı. Hakkında soruşturma açıldı. Gerçek ortaya çıkınca ödüllendirildi.

1910 yılında, Maliye Bakanlığı’nın açtığı sınavı kazandı. İstanbul’a atandı. Beyoğlu varidat memuru oldu. Taksim kışlası ve Talimhane’nin Fransızlar’a verilmesini engelledi. Hasköy Mal Müdürlüğü’ne getirildi. Maliye Mekteb-i Alisi’nde gece derslerine katılarak yüksek öğrenimini yaptı.

1918 yılında, Maliye’nin Tatavla Şubesi’ni denetlerken işgalcilerin hakaretine uğradı. Memurluktan istifa etti. Yabancıların tekelinde olan sigara kağıdı işine girdi. İlk türk sigara kağıdı yapımını başlattı. Ürettiği sigara kağıdına “Türk Zaferi” adını verdi.

1920 yılında, Müdafa-i Hukuk Cemiyeti’nin Maçka Şubesi’nin yöneticisi oldu.

1926 yılında, Cumhuriyet’in ilanından sonra, Fransızlar üstlendikleri demiryolu yapımını bırakınca kardeşini memurluktan ayırarak bu işi üstlendi.

1931 yılında, Asya’yı Avrupa’ya bağlayacak Boğaz Köprüsü projesini yaptı. Amerika’dan uzmanlar getirtti. 4 yıl süren araştırmalarının sonucunda hazırladığı projeyi Salih Bozok, Atatürk’e götürdü. Atatürk çok beğendi. Hükümete gönderdi. Hükümet reddetti. Yıldız Sarayı önündeki yıkık tarihi çeşmeyi yeniden ayağa kaldırdı. Bu geleneğini yıllarca sürdürdü. Toplam 43 çeşme yaptırdı.

1933 yılında, Divriği’ye enerji sağlama planlarını yaparken (1966 yılında ele alınan) Keban Barajı projesini ilk kez dile getirdi. Bursa’da Sümerbank Merinos Fabrikası’nın yapımına başladı.

1934 yılında, Yabancıların tekel oluşturarak çimentoyu 33 liraya satmaya başladıklarını görünce çimento fabrikası kurmak istedi. 13 liraya satmayı önerdiği halde fabrika kurmasına izin verilmedi. Atatürk ona ve kardeşine Demirağ soyadını verdi. Yapımcısı olduğu İzmit Seka Kağıt Fabrikası’nın temeli atıldı. İstanbul Hal Binası inşaatlarının yapımını üstlendi, kısa sürede tamamladı.

1936 yılında, Beşiktaş Nuri Demirağ Uçak Atölyesi’nin temeli atıldı. Divriği’de yapılacak olan fabrika için çalışmalara başladı. 150 yataklı öğrenci yurdu yaptırdı.

1937 yılında, Karabük’te Demir Çelik fabrikasının yapımına başladı. Piraye hanım ile evlenen Nâzım Hikmet’e evini açtı. Üvey oğlu Memet Fuat’la birlikte bu evde yaşamalarına yardımcı oldu.

1938 yılında, Erzincan’da deprem olunca evdeki tüm giyecek ve yiyecekleri yanına alıp Erzincan’a koştu. Bölgeye varan ilk yardım ekibi onundu. Türk Hava Kurumu, 65 uçak satın almak için sipariş verdi. Türk Hava Kurumu Nuri Demirağ’a verdiği uçak siparişini iptal etti. Olay mahkemeye yansıdı. İki ayrı Bilirkişinin olumlu rapor yazmasına karşın THK uçakları almadı.

1939 yılında, Cumhuriyet tarihinin en büyük depremi Erzincan’da yaşandı. Nuri Demirağ kurtarma çalışmalarına katıldı. Depremde evlerini yitirenlere prefabrik evler yaptı. İstanbul Teknik Üniversitesi bünyesinde bir Uçak Mühendisliği bölümünün açılması için öncülük etti. Türkiye’nin ilk yerli paraşüt üretimini gerçekleştirdi.

1941 yılında, ilk uçuşunu pilot olarak yetiştirdiği oğlu Galip Demirağ’ın kullandığı uçakta yaptı.

1942 yılında, yapımcılığını üstlendiği Sivas Çimento Fabrikası hizmete girdi. Mısır ve Buda valiliği yapan Divriğili Melek İbrahim Paşa’nın Edirne’de bulunan ve yok olma tehlikesi içindeki mezarını koruma altına aldırıp yeniden düzenletti. Hükümetten gereken desteği alamayan Nuri Demirağ’ın Divriği’de yapmayı planladığı Gök Üniversitesi, 100.000 kişilik Sanayi Kenti , Örnek Köy Projeleri kağıt üstünde kaldı.

1944 yılında, Nuri Demirağ’a ait Uçak Pisti , Fabrika ve Etüd Merkezinin bulunduğu alan istimlak edildi. Ürettiği Nu.D 38 adını taşıyan çift motorlu 6 kişilik yolcu uçağı yurt dışında büyük ilgi gördü. Dünya havacılığı yolcu uçakları a sınıfına alındı.

1945 yılında, siyasete atıldı. Milli Kalkınma Partisi’ni kurdu. Türkiye’nin Çok Partili Yaşama geçişini başlattı.

1946 yılında, seçimlere katıldı. Ancak başarı gösteremedi. MKP’nin basın tarafından engellendiğini düşünen Demirağ, bir matbaa kurarak 100 bin satacak bir gazete planladı.

1947 yılında, Ziya Şakir, “Nuri Demirağ Kimdir?” adlı kitabını yayımladı.

1948 yılında, Milli Kalkınma Partisi’nin propagandası için bir radyo istasyonu kurmak istedi. İzin verilmedi.

1951 yılında, evsiz ve açıkta kalan Neyzen Tevfik’e ev verdi. Amerika ve Kanada’ya gitti. Türk Amerikan Dostluk Derneği’nde bir konuşma yaptı.

1952 yılında, Pakistan’da yapılan İslam Kongresi’ne Türkiye’yi temsilen katıldı.

1954 yılında, Demokrat Parti listesinden milletvekili oldu . “Makam ve memuriyet güçlerini kötüye kullanarak kamu düzenini çiğneyen ve genel ahlakı bozanlar hakkında cezai yaptırım ” isteyen yasa önerisini meclise sundu. Çölleşme, tarım ve hayvancılıkta gerileme, enerji, barajlar, köprüler, limanlar, körfezler, uluslararası işbirliği ve dayanışmalar meclis kürsüsünden ulusun temsilcilerine aktarmaya çalıştığı gerçeklerden kimileriydi.

1957 yılında, Mecliste kötü gidişi ağır bir dille eleştiren tarihi bir konuşma yaptı. Çalışanlar arasındaki ücret adaletsizliğinin ve uçurumun kapatılmasını isteyen yasa teklifini sundu.

1957 yılında, Nuri Demirağ, İstanbul’da vefat etti.

 Nuri Demirağ

Peki, Nuri Demirağ ülkemize neler kattı?

Türkiye’de Havacılık Sanayii’nin Önderi

Seri Üretim olarak 1936′da ilk Türk uçağını yaptı.

Çok partili rejimdeki ilk muhalafet partisini kurdu.

Ankara’nın doğusuna ilk demiryolunu yaptı.

İlk yerli paraşütü yaptı.

1922′de ilk Türk sigara kağıdını üretti.

Bursa’da Sümerbank’ın Merinos fabrikasını kurdu.

İstanbul Boğaz’ına özel köprü yaptırmayı projelendirdi.

İlk şehir ve köy planlarını hazırladı.

Karabük’te demir ve çelik fabrikasını kurdu.

İzmit’te selüloz fabrikasını kurdu.

Sivas’ta çimento fabrikalarını kurdu.

İstanbul’daki büyük hal binasını yaptı.

Nuri Demirağ'ın Ahlak ve Etik anlayışı

Nuri Demirağ
Mektebinin Şakirdlerine

İşretten,
Oyundan (Kumar, doğar)
İffetsizlikten,
Eğrilikten,
Tenbellikten,
Zulümkarlıktan,

Sakınınız!

21.8.1937 Nu.D

Bu altı kanatta yazılı altı nevi fenalığı havada, denizde ve karada yapmayacağımıza, yapanları gücümün yettiği, dilimin döndüğü kadar uğraşarak yaptırmamaya çalışacağıma, namusum, vicdanım, şerefim, varlığım, benliğim hulasa vatanım ve öz Türklüğüm namına and içiyorum.

Ömrüm boyunca bu sayılı fenalıklardan herhangi birini işlersem ve başkalarının fenalıklarını da usanmadan asla fütur getirmeden telkin ve men'e çalışmazsam gökler başıma yıkılsın, yerler beni yutsun, ırmaklar ve denizler beni boğsun. Hâsılı her türlü felaket beni yok etsin.

Havacılık Üzerine Vecizeleri:

“Göklerine hâkim olamayan milletler, yerlerde sürünmeye, yerin dibinde çürümeye mahkûmdur.” (Nuri Demirağ, 1932)

“Vaktiyle ecdadımız yirmi bin, otuz bin atlı ile Macar ovalarını alt üst ederler... Büyük zaferlerini bu akıncılarla ihraz eylerlermiş... Bugünün akıncıları da, tayyarelerdir. Acaba yirmi otuz bin Türk atlısıyla, tarihin en şanlı zaferlerini kazanmış olan Türk ordusunu kanatlandırmak mümkün değil mi? Mümkün, hem de çok mümkün” (Nuri Demirağ, 1938)

"Avrupa'dan, Amerika'dan lisanslar alıp tayyare yapmak kopyacılıktan ibarettir. Demode tipler için lisans verilmektedir. Yeni icat edilenler ise bir sır gibi, büyük bir kıskançlıkla saklanmaktadır. Binaenaleyh kopyacılıkla devam edilirse, demode şeylerle beyhude yere vakit geçirilecektir. Şu halde Avrupa ve Amerika'nın son sistem teyyarelerine mukabil, yepyeni bir Türk tipi vücuda getirilmelidir. " (Nuri Demirağ, 1936)

“Türk, tayyaresini kendi eliyle yapmalıdır. Mademki bir millet tayyaresiz yaşıyamaz. O halde, bu yaşama vasıtasını başkalarının lütfundan beklememelidir. Size, katiyetle söylüyorum. On seneye varmadan biz, bütün tayyarelerimizi motörleriyle beraber, en küçük vidasına kadar, baştanbaşa kendimiz yapacağız.” (Nuri Demirağ, 1936)

“Bizim çocuklardan, gelişi güzel birini çağırıp: “Dünyanın en iyi tayyaresini yapar mısın?” diye sorunuz. Size, mümkün değil “yapamam” cevabını vermez. Çünkü “yapamam demek, benliğimden, varlığımdan vazgeçtim. Aczimi zaafımı kabul ettim” demektir. Hâlbuki Türk aciz değildir ki aczi kabul etsin.” (Nuri Demirağ, 1942)

©AirportHaber.com ÖZEL

Öger Türk Tur

Bir Havacılık Efsanesi NURİ DEMİRAĞ

Facebook Yorum

Yorumlar Tüm Yorumlar (29)

Misafir ~ 5 yıl önce
2010 yılı itibariyle Sivas havaalanın adı NURİ DEMİRAĞ HAVAALANI olmuştur ve yeni terminal binası yapılmıştır.

Yanıtla

Kalan karakter 1000
Misafir ~ 5 yıl önce
Daha önce Nuri Demirağ ismini hiç duymamıştım Yaptıklarını okuyunca azim ileri görüşlülük cesaret ve ilim gördüm. Şimdi anlıyorumki 1957 yılında büyük bir değeri kaybetmişiz umrım yeni Nuri DEMİRAĞLAR gelir kendi silahımızı kendi uçağımızı yapar Teknoloji lideri olup kimselere muhtaç kalmayız.

Yanıtla

Kalan karakter 1000
Misafir ~ 6 yıl önce
Nuri Demirağ babam Muzaffer Anıl'ı tanıdığı idi, bize geldi ve "uçak sanyii" girişimlerini bizzat onun ağzından dinledik. hangi yıl olduğunu hatırlamıyorum. babamla epey sohbet etmişlerdi. Bize bir de kartını vermişti"işretten,oyundan vs sakının diye 6 maddelik önerisi vardı. Ona çok saygı duymuştuk. Onu görmek tarihi bir olaydı.Bunu yaşadığım için mutluyum. Prof.Dr.Siber Göksel

Yanıtla

Kalan karakter 1000
Misafir ~ 7 yıl önce
Bu isi en iyi yapabilecek olan deneysel havacilarin toplandigi bir grup var. Uyeleri deneyim ve bilgi sahibi deneysel ucak yapimcilarindan olusuyor. Su anda da bir cok ucak yapim asamasinda, katiliun, destek verin, butun dunyada ulkelerin havacilik tarihini yasatmak icin eski ucaklar yenileniyor , yenileri yapiliyor, biz de yapabiliriz. http://groups.yahoo.com/group/Deneysel_hava_araclari_grubu

Yanıtla

Kalan karakter 1000

Yorum Gönder

Kalan karakter 1000