03 Nisan 2008, Perşembe
Korhan OYMAN
Korhan OYMAN koyman@fit.edu

Uçak Yolculuğu Bir Ayrıcalık mıdır?

Sene 1987 turizmci bir dostumla Antalya limanında kahve içip sohbet ediyoruz. O zamanlar Antalya’da beş yıldızlı oteller bir elin parmaklarıyla sayılacak kadar az. Otellerin kalitesinden bahsederken bana “turist için duvarları beyaz badanalı, yatak çarşafları temiz, duşu ve tuvaleti olan klimalı tertemiz bir oda ve buna eklenmiş aklı başında bir fiyat tarifesi turizmde kaliteli olmaktır” demişti. Bunun ötesinde sağlanan otel içi lüks ve hizmetleride olmasada olur diye nitelemişti.

Bu muhabbeti her hatırladığımda aklıma bizim terminaller gelir. Devletin dış borçların faizini ödeyeceğim diye akıl almaz fiyatlarla ve şartlarla ihale ettiği terminallerimiz ve havaalanı hizmetleri hep şu soruya cevap aramama sebep olmuştur: uçak yolculuğu kişilerin sahip olduğu finansal statülerine bağlı bir ayrıcalıkmıdır?

Bizim havaalanı taksilerinin derdi bile buna bağlıdır bir ölçüde. Havaalanı taksilerinden alınan durak harçları ve o durağın ayrıcalıklarına istinaden getirilen kısıtlamalar taksicileri Ali’ninde geçen haftaki yazısında bahsettiği canavarlar haline getirmektedir. Bende bunu ilk elden yaşamış biriyim. Bizde Sabiha Gökçen’de ilk taksi durağı ihalesini yaparken günlük bazda inanılmaz yüksek bir fiyattan ihaleyi vermiştik taksiciler kooperatifine (bizde çok hata yaptık).

Esasında havalimanlarındaki bir çok hizmetin pahalılığının (taksiler, yer hizmetleri, ofisler, yiyecek içecek, duty-free, bakım merkezleri, vs.) altında yukarıda sorduğum sorunun cevabı yatmaktadır. Eger havayolu seyahatini ayrıcalıklı bir taşımacılık olayı olarak görürseniz devamında sunduğunuz hizmetlerde o ayrıcalığı yansıtır ve destekler şekilde olacaktır. Pahalı otoparklar, 10 dolara içilen kolalar, 10 dolara yenen bir dilim pizzalar, 30-35 dolara vergisiz mağazalarda satılan bir karton sigara, Cartier, Rolex butikleri vs.

Olay devletin bu hizmeti kamunun seyahat özgürlüğünü destekleyen bir hizmet olarakmı yoksa kar amaçlı bir ticaret olarakmı gördüğünün doğal bir sonucudur. Havaalanlarını ve özellikle terminalleri çok yüksek fiyatlarla ve çok hırslı mimari projelerle özelleştirmeye çalışmak uçak yolculuğunu kamunun seyahat özgürlüğünden ayrıcalıklı bir seyahat sisteminin parçalarına dönüştürmektedir. Aylarca önceden yerinizi ayırtıp 30-40 YTL’ye uçak bileti aldıktan sonra veya 300 dolara bir hafta beş yıldızlı otelde her şey dahil yiyip içtikten sonra havalimanında 40 YTL’ye iki sandviç bir kola veya 20 kilometrelik yola gece tarifesinde 50 dolar para ödedinizmi o havalimanının veya o hizmetler bütününün fonksiyoneliği kalmamış demektir.

Sonuçta havayolu yolcusunun ve havayolu işletmesinin ihtiyacı olan aynı ilk paragrafta turizmci dostumun 20 yıl önce Antalya turizmi için söylediği gibi badanası, yerleri, koltukları temiz-- yeterli sayıda yolcu köprüsü ve park pozisyonu olan--otoparkı fonksiyonel -- ve diğer destek hizmetleriyle birlikte makul, satın alınabilir tarifelerden fiyatlanmış bir terminal sistemidir, ulusal gösteriş aracı değil.

Dr. Korhan Oyman
College of Aeronautics
Florida Tech
koyman@fit.edu

Uçak Yolculuğu Bir Ayrıcalık mıdır?

Facebook Yorum

Yorumlar

Bu haber için henüz yorum gönderilmedi.

Yorum Gönder

Kalan karakter 1000