18 Ağustos 2008, Pazartesi
Sefa İNAN
Sefa İNAN sefainan@gmail.com
  • sallamayın bize de gelen duyum kahramanların ucakta uyuya kalması kıme ınanıcaz ben de kahramanım bende hergun yonetıcılere katlanıp tırlatmıyorum..
  • Sayın yazar lütfen yahu biz de köşe yazısı yazsak herhalde bu kadar olur...
  • Yazarın 45 dakikalık HOLDING için alınması gerektiğini söylediği yakıt FINAL RESERVE yakıtıdır, jet uçaklarında 30 dakika alınır, ne 29 dakika ne de 31 dakika... 30 dakika üzerinde alınan yakıt HOLDING yakıtı değil extra yakıta girer ki onu da belirtmiş zaten ben sadece o farkı belirtmek istedim... 2. si ise GPS yazmasına gerek yok yazarın, dikkatli okursanız IRS lerin UYDULARDAN pozisyon bilgisi almamış olabileceğini yazıyo, UYDULAR = GPS :) Next Generation uçaklar hem navigasyon aletlerinden hem de Uydulardan yani GPS ten IRS update yaparlar. Birisi olmazsa ikincisi yeterlidir. Habere bi sözüm yok gayet güzel olmuş, sadece burada sizin gibi konuyla profesyonel ilgilendiğini düşünen ve kendini Bilirkişi ilan eden insanlara bu bilgilerin böyle sunulması gözüme çarptı. Baksanıza daha haberdeki uydudan yapılan IRS update ile GPS i ilişkilendiremiyosunuz... Turksat 1 a uydusundan IRS update edildiğini düşünüyorsanız orasını bilemem... Ben de sizi kutlarım
  • Iyi pilot hayatta olan Pilot'tur ama Kahraman Pilot %99.5 hayatta degildir. Havacilik hata kabul etmez.......
  • Bence siz yazarın ne yazdığını ve neyi kastetiğini iyi anlamamıssınız.Şöyleki;Birinci şıkta belirtilen 30 dakika veya 45 dakika sadece uçağın yakıtının ne kadar az kaldığını göstermek için kullanılan afaki bir rakamdır. 25 dakika dese yinemi itiraz edecektiniz. 2 şık:CVR silinmiştir deniyor bebce son derece doğru çünkü uçak lagos yerine başka meydana indiğinden motor durmuş ve yeni motor start edildiğinde VCR sıfırlanır.(sigortası çekilmediyse diye yazar belirtmiş zaten)Uçak tekrar lagosa hareket ettiğinde yani yeni motor çalıştırıldığından eski bilgiler sıfırlanacaktır. 3.şık: Uçakta GPS var denmiyor hatta GPS harflerine bile yanyana rastlandığını yazıda görmedim nerden çıkartınız açıklarsanız anlarız.Bence son derece yeterli ve sorunu tam olarak senaryolar eşliğinde anlatan bir yazı olmuş.Yazarı kutlarım.
  • 1. Jet yolcu uçakları Final Reserve olarak tabir edilen yakıtı, 1500 meydan üzerinde 30 dakika holdinge girebilecek kadar alır... 45 dakika pervaneli ve turboprop uçaklar için geçerlidir. 2. CVR her saat başı silinmez, her 30 dakika da bir kendini tekrar eder 3. IRS yeri geldiğinde konvensiyonel navigasyon yardımcılarından yani VOR-VOR DME- DME ya da VOR - DME de update eder kendisini. Kaldı ki A310 da Gps olmadığını biiyorum, yanlış bilgi olabilir.. Haberiniz yanlış bilgilendirmeye yönelik bir eleştiri gibi gözükse de sizin bilgilerinizin de çok yeterli olmadığı aşikar, biraz daha bilgi lütfen...
  • Burada yorumlarla GPS ve IRS yi tartışacağımıza, uçağın gercekten nasıl oluyorda novigasyon aletlerine rağmen gideceği yeri bulamadığını ve yazarın okundu dediği DFDR ın neticesinden ne çıkacağını bekliyelim derim.Gercekten ilginç bir durumla karşı karşıyayız.
  • Uçaklarda IRS ve GPS adlı iki sistemden biri veya ikisi beraber vardır.IRS uydu ile bağlantısı olmayan yeryüzündeki VOR cihazlarından bilgi (bu cihazlara göre açı ve mesafe bilgisi)alarak doğadaki yerini tesbit eder. VOR cihazının olmadığıveya sayısının az olduğu bölgelerde (Afrika , Asya,Sibirya vs.. gibi)bu cihazın hata yapması (bugüne kadar en fazla 7 deniz mili hata yaptığını gördüm)ihtimali fazladır. GPS ise yerini direk uydudan alır ve hata olasılığı genelde 0,02 deniz milinden azdır.
  • Her ne kadar yazdığım yazılara gelen yorumlara cevap vermek adetim olmasada,yazımın teknik içerikli olması ve her okuyucumun IRS leri bilme durumunda olmadığından konuya açıklık getirerek sanki IRS leri bilmiyormuşum gibi bir intiba yaratmaması adına cevabı uygun gördüm esenlikler dilerim. IRS=IERTIAL REFERNCE SYSTEM AYNI ZAMANDA INS=INERTIAL NAVIGATION SYSTEM OLARAK DA ADLANDIRILIR. SİSTEMDE BİR COMPUTER, GYRO VE DİĞER HAREKET SENSÖRLERİ VARDIR. SİSTEMİN İŞ YAPMASI İÇİN UÇAK YERDE HAREKET ETMEDEN ÖNCE IRS'ler ON YAPILARAK 10-15 DAKİKA İÇİNDE UYDUDAN BİLGİ ALARAK ALIGN (elayn) OLMASI GEREKİR. BU YOLLA COĞRAFİ OLARAK KENDİ YERİNİ, DOLAYISI İLE UÇAĞIN YERİNİ YANİ POZİSYONUNU BELİRLER VE ARTIK BUNU UÇAK UÇUŞU SONUNDA YERE İNİP PARK EDİNCEYE KADAR REFERANS OLARAK KULLANIR. UÇAK HAREKET ETMEYE BAŞLAYINCA 3 AKS ÜZERİNDEKİ ACCELEROMETERLERDEN VE GYRO'dan GELEN BİLGİLERLE İLK REFERANS NOKTASINDAN NE KADAR VE HANGİ YÖNE UZAKLAŞTIĞINI HESAPLAMAYA VE HESAPLAMA SONUCUNU SÜREKLİ OLARAK FMS'lere BİLGİ OLARAK AKTARMAYA BAŞLAR. GENE UÇUŞ ÖNCESİ UÇUŞ PLANINA GÖRE YOL BİLGİLERİ GİRİLMİŞ OLAN FMS EKRANDA UÇAĞIN YOL ÜZERİNDE NEREDE BULUNDUĞUNU GÖSTERMEYE BAŞLAR. OTOPİLOT FMS DEN YARARLANARAK YOL BOYUNCA YÖN DEĞİŞTİRME NOKTALARINDA MANUEL KUMANDA ETMEDEN DÖNÜŞLERİ GERÇEKLEŞTİRİR VE UÇAĞI UÇUŞ PLANINDA VERİLEN ROTASINDA TUTAR. ANLAŞILDIĞI GİBİ, UÇAĞIN HAREKET ETMESİNDEN ÖNCE UYDUDAN BİLGİ ALMADAN İŞE BAŞLAYAN IRS BİR İŞE YARAMAZ.
  • Nereden aldığınıda yazmalıydın sanırım.Yazar IRS lerin uyduyla bağlantılı olduğunu söylemiş sen ise gülmüssün.O halde bizi aydınlatmalısın.

THY’nin hayalet uçağı ve Kahramanlık hikayeleri.

14-15 Ağustos tarihinde, THY’nin kaybolan uçağı hakkındaki haberi okuduğumda, aklıma bir an radarlara görünmeden uçabilen hayalet uçaklar geldi. Okurlarımızın ve basınımızın bu olaya gösterdikleri yoğun ilgi nedeniyle de bu yazıyı yazma gereğini duydum.

Gerçekleşen olay; THY’nin TC-JDA uçağının Nijerya’nın Lagos kenti yerine, Togo Cumhuriyeti’nin Lome meydanına inmesidir. Bu konuda çok spekülatif haberler, yorumlar yapıldı ve hala olay tam olarak aydınlanmış değil.

Hep birlikte bu olayı gözden geçirelim; uçak, A-310/300 tipi ve çift FMS var. Bu FMS’lere bilgi aktaran 3 adet IRS, birbirinden bağımsız çalışıyor. IRS’ler uçağın yere göre koordinatlarını bildiriyor ve bunu sürekli FMS’lere bilgi olarak aktarıyor. THY’nin basın bülteninde belirttiği “arıza vardı” beyanının olasılığı çok düşük ve zaten THY Teknik’te yerde yapılan kontrolde arızanın görülmediğini belirtiyor.

Ayrıca; Uçakta 3 adet VHF ve 1 adet HF telsiz bulunuyor ve elektrik olmasa da, bataryadan çalışabilme özelliği olduğundan bu sistemin arızalanma olanağı yok.

Bildiğiniz gibi, her pilot sefer öncesi gideceği yerin yol boyu koordinatlarını önündeki FMS’lere yükleyerek uçağın oto pilot yardımı ile kendi başına gideceği yere ulaşmasını sağlar. Tabii ki, bu seferde de aynı işlem yapılmış olmalıdır. Burada anlaşılmayan, uçağın ineceği Lagos’u bulamayarak, sahilde gezinmesi, kendine uygun havaalanı araması ve sonunda Togo Cumhuriyeti’nin Lome alanına inmesidir. Diyelim ki; uçakta göstergelerde geçici arıza oldu, yine de uçağın modern FMS’leri dışında standart novigasyon aletleri de var. (DC-10’larda ve B-727’lerde FMS mi vardı?)

 

Şimdi de bu konudaki araştırmaya gelelim; Uçak Lagos’a yaklaşırken: “Terrain!-Terrain!” sözcüğü duyulduğu söyleniyor. (Bu uyarı sesi alındığında, EGPWS (Ground Proximity Warning System)’in uçağın uçuş yönünde bir engele karşı uyarı verdiği anlaşılır.)

Aldığım çok sağlam duyumlara göre; bu uyarıdan sonra THY uçağının Lagosa alçalmaktan vazgeçip yükseldiği söyleniyor. (Bu uyarı; normal rout’unda son yaklaşmaya giren uçakta hiçbir zaman duyulmaması gereken arazi engeli sinyalidir. Rotasında otomatik pilotta giden bir uçağın bu tarz bir sinyal alması için ya rotasında olmaması veya IRS lere uydudan yanlış bilgi(!) aktarılmış olması gerekiyor. Komplo teorisyenlerinin dikkatine İlginç-1

Yine başka bir duyum;  Uçak nerede olduğunu sorguladığında, o bölgede radar hizmeti verebilen ACCRA meydanına yönlendirilmiş ve o meydanla yapılan konuşmalarda, Radarda uçağın görülmediği söylenmiş.( Radar mı arızalı, yoksa uçak oralarda yok muydu?) Radar arızalı ise, kule başka uçakları da göremez veya bizim uçağımız hayalet uçak olmalı...

Sonuçta; Uçak Lagos yerine Lome meydanına pist ışıkları özel olarak yaktırılmak suretiyle inebilmiş. VE BU ARADA UÇAKTA 2 TON YAKIT KALMIŞ. Kısaca 25-30 dakika daha gezinse ve pist ışıklarını yaktıramasa yakıtsızlıktan düşebilir.

Bildiğiniz gibi tüm uçaklar, ineceği meydanda sıkışıklık olasılığına karşı 45 dakikalık bekleme (holding) için fazla yakıt ve yine inemezse yedek meydana kadar gidebilecek fazladan yakıt alma durumundayken, havada bayağı zaman pist aramakla geçirilmiş gibi görünüyor.

Sonuç olarak; THY’nin bu uçağın kara kutularını derhal söktüğü ve incelemeye aldığı biliniyor!. CVR kayıtları tahminen ortalama bir saat arayla silinip tekrar üstüne yeni kayıt yapma özelliğinde olduğundan olay anındaki ses bandına rastlamak olanaklı değil sanırım.( sigortası çekilmediyse...)

 Fakat, DFDR bu konuyu anında çözecek yetenekte olup, indirilmesi ve okunması THY tarafından anında yapılabiliyor. Bu olay SHGM’nin de ilgisini çekecek ve onlar da mutlaka araştıracaklardır. Önemli olan THY’nin veya SHGM’nin dürüst bir yaklaşımla gerçeği, bundan sonra bu tür olaylarla karşılaşılmaması adına, söyleyebilmesidir.

Gelelim, haberi bizden duyup Kahraman Pilot yolcuları kurtardı diye başlık atan meşhur basınımıza...

 Buradan bu arkadaşlara seslenmek istiyorum; Ne kadar kahraman yaratmaya meraklısınız. Önce olayı bir sorgulayın, irdeleyin sonra birçok uzmandan görüş alın, daha sonra kamuoyuna gerçek neyse onu yazın, ilk duyduğunuzu değil.

Uçak yolcularını kahramanlık destanları eşliğinde korkuttuğunuzun, en emniyetli ulaşım aracı olan uçağa binmekten çekinir duruma getirdiğinizin farkına varın artık. 

 Sivil havacılıkta kahraman pilotlara yer yoktur. Havacılıkta en iyi pilot, kurallara uygun hareket ederek risk almayan pilottur. Pilotun, görevini yaparken kurallara uygun hareket ederek yolcusunu her türlü olumsuz duruma, arızaya karşın sağ salim gideceği yere götürmesinin neresi kahramanlıktır?

 Bir yerde kahraman varsa, korkak da vardır. Bence, en iyisi, bütün pilotları tek, tek kategorize edin, isim, isim listeleyin de kurtulalım kim kahraman, kim korkak edebiyatınızdan.

İyi haftalar…

Not/ DFDR da çıkacak netice kesin olup, konu sanırım 18 Ağustos günü tam olarak anlaşılacaktır.

THY’nin hayalet uçağı ve Kahramanlık hikayeleri.

Facebook Yorum

Yorumlar Tüm Yorumlar (15)

Rumuz ~ 10 yıl önce
sallamayın bize de gelen duyum kahramanların ucakta uyuya kalması kıme ınanıcaz ben de kahramanım bende hergun yonetıcılere katlanıp tırlatmıyorum..

Yanıtla

Kalan karakter 1000
Rumuz ~ 10 yıl önce
Sayın yazar lütfen yahu biz de köşe yazısı yazsak herhalde bu kadar olur...

Yanıtla

Kalan karakter 1000
xxx ~ 10 yıl önce
Yazarın 45 dakikalık HOLDING için alınması gerektiğini söylediği yakıt FINAL RESERVE yakıtıdır, jet uçaklarında 30 dakika alınır, ne 29 dakika ne de 31 dakika... 30 dakika üzerinde alınan yakıt HOLDING yakıtı değil extra yakıta girer ki onu da belirtmiş zaten ben sadece o farkı belirtmek istedim... 2. si ise GPS yazmasına gerek yok yazarın, dikkatli okursanız IRS lerin UYDULARDAN pozisyon bilgisi almamış olabileceğini yazıyo, UYDULAR = GPS :) Next Generation uçaklar hem navigasyon aletlerinden hem de Uydulardan yani GPS ten IRS update yaparlar. Birisi olmazsa ikincisi yeterlidir. Habere bi sözüm yok gayet güzel olmuş, sadece burada sizin gibi konuyla profesyonel ilgilendiğini düşünen ve kendini Bilirkişi ilan eden insanlara bu bilgilerin böyle sunulması gözüme çarptı. Baksanıza daha haberdeki uydudan yapılan IRS update ile GPS i ilişkilendiremiyosunuz... Turksat 1 a uydusundan IRS update edildiğini düşünüyorsanız orasını bilemem... Ben de sizi kutlarım

Yanıtla

Kalan karakter 1000
rallx ~ 10 yıl önce
Iyi pilot hayatta olan Pilot'tur ama Kahraman Pilot %99.5 hayatta degildir. Havacilik hata kabul etmez.......

Yanıtla

Kalan karakter 1000
Bilirkişi ~ 10 yıl önce
Bence siz yazarın ne yazdığını ve neyi kastetiğini iyi anlamamıssınız.Şöyleki;Birinci şıkta belirtilen 30 dakika veya 45 dakika sadece uçağın yakıtının ne kadar az kaldığını göstermek için kullanılan afaki bir rakamdır. 25 dakika dese yinemi itiraz edecektiniz. 2 şık:CVR silinmiştir deniyor bebce son derece doğru çünkü uçak lagos yerine başka meydana indiğinden motor durmuş ve yeni motor start edildiğinde VCR sıfırlanır.(sigortası çekilmediyse diye yazar belirtmiş zaten)Uçak tekrar lagosa hareket ettiğinde yani yeni motor çalıştırıldığından eski bilgiler sıfırlanacaktır. 3.şık: Uçakta GPS var denmiyor hatta GPS harflerine bile yanyana rastlandığını yazıda görmedim nerden çıkartınız açıklarsanız anlarız.Bence son derece yeterli ve sorunu tam olarak senaryolar eşliğinde anlatan bir yazı olmuş.Yazarı kutlarım.

Yanıtla

Kalan karakter 1000
xxx ~ 10 yıl önce
1. Jet yolcu uçakları Final Reserve olarak tabir edilen yakıtı, 1500 meydan üzerinde 30 dakika holdinge girebilecek kadar alır... 45 dakika pervaneli ve turboprop uçaklar için geçerlidir. 2. CVR her saat başı silinmez, her 30 dakika da bir kendini tekrar eder 3. IRS yeri geldiğinde konvensiyonel navigasyon yardımcılarından yani VOR-VOR DME- DME ya da VOR - DME de update eder kendisini. Kaldı ki A310 da Gps olmadığını biiyorum, yanlış bilgi olabilir.. Haberiniz yanlış bilgilendirmeye yönelik bir eleştiri gibi gözükse de sizin bilgilerinizin de çok yeterli olmadığı aşikar, biraz daha bilgi lütfen...

Yanıtla

Kalan karakter 1000
"wings" ~ 10 yıl önce
Burada yorumlarla GPS ve IRS yi tartışacağımıza, uçağın gercekten nasıl oluyorda novigasyon aletlerine rağmen gideceği yeri bulamadığını ve yazarın okundu dediği DFDR ın neticesinden ne çıkacağını bekliyelim derim.Gercekten ilginç bir durumla karşı karşıyayız.

Yanıtla

Kalan karakter 1000
falconx ~ 10 yıl önce
Uçaklarda IRS ve GPS adlı iki sistemden biri veya ikisi beraber vardır.IRS uydu ile bağlantısı olmayan yeryüzündeki VOR cihazlarından bilgi (bu cihazlara göre açı ve mesafe bilgisi)alarak doğadaki yerini tesbit eder. VOR cihazının olmadığıveya sayısının az olduğu bölgelerde (Afrika , Asya,Sibirya vs.. gibi)bu cihazın hata yapması (bugüne kadar en fazla 7 deniz mili hata yaptığını gördüm)ihtimali fazladır. GPS ise yerini direk uydudan alır ve hata olasılığı genelde 0,02 deniz milinden azdır.

Yanıtla

Kalan karakter 1000
Sefa İNAN ~ 10 yıl önce
Her ne kadar yazdığım yazılara gelen yorumlara cevap vermek adetim olmasada,yazımın teknik içerikli olması ve her okuyucumun IRS leri bilme durumunda olmadığından konuya açıklık getirerek sanki IRS leri bilmiyormuşum gibi bir intiba yaratmaması adına cevabı uygun gördüm esenlikler dilerim. IRS=IERTIAL REFERNCE SYSTEM AYNI ZAMANDA INS=INERTIAL NAVIGATION SYSTEM OLARAK DA ADLANDIRILIR. SİSTEMDE BİR COMPUTER, GYRO VE DİĞER HAREKET SENSÖRLERİ VARDIR. SİSTEMİN İŞ YAPMASI İÇİN UÇAK YERDE HAREKET ETMEDEN ÖNCE IRS'ler ON YAPILARAK 10-15 DAKİKA İÇİNDE UYDUDAN BİLGİ ALARAK ALIGN (elayn) OLMASI GEREKİR. BU YOLLA COĞRAFİ OLARAK KENDİ YERİNİ, DOLAYISI İLE UÇAĞIN YERİNİ YANİ POZİSYONUNU BELİRLER VE ARTIK BUNU UÇAK UÇUŞU SONUNDA YERE İNİP PARK EDİNCEYE KADAR REFERANS OLARAK KULLANIR. UÇAK HAREKET ETMEYE BAŞLAYINCA 3 AKS ÜZERİNDEKİ ACCELEROMETERLERDEN VE GYRO'dan GELEN BİLGİLERLE İLK REFERANS NOKTASINDAN NE KADAR VE HANGİ YÖNE UZAKLAŞTIĞINI HESAPLAMAYA VE HESAPLAMA SONUCUNU SÜREKLİ OLARAK FMS'lere BİLGİ OLARAK AKTARMAYA BAŞLAR. GENE UÇUŞ ÖNCESİ UÇUŞ PLANINA GÖRE YOL BİLGİLERİ GİRİLMİŞ OLAN FMS EKRANDA UÇAĞIN YOL ÜZERİNDE NEREDE BULUNDUĞUNU GÖSTERMEYE BAŞLAR. OTOPİLOT FMS DEN YARARLANARAK YOL BOYUNCA YÖN DEĞİŞTİRME NOKTALARINDA MANUEL KUMANDA ETMEDEN DÖNÜŞLERİ GERÇEKLEŞTİRİR VE UÇAĞI UÇUŞ PLANINDA VERİLEN ROTASINDA TUTAR. ANLAŞILDIĞI GİBİ, UÇAĞIN HAREKET ETMESİNDEN ÖNCE UYDUDAN BİLGİ ALMADAN İŞE BAŞLAYAN IRS BİR İŞE YARAMAZ.

Yanıtla

Kalan karakter 1000
tech1 ~ 10 yıl önce
Nereden aldığınıda yazmalıydın sanırım.Yazar IRS lerin uyduyla bağlantılı olduğunu söylemiş sen ise gülmüssün.O halde bizi aydınlatmalısın.

Yanıtla

Kalan karakter 1000

Yorum Gönder

Kalan karakter 1000