15 Eylül 2008, Pazartesi
Oya TORUM
Oya TORUM torumoya@hotmail.com
  • Uçakçılık ve gemicilik birbirine akraba. Bu yüzden benzerlikleri de çok. Kruzların zorluğu mevsimler, heryere ulaşamama ve fırtınalar. Tabii hava şartları bazen uçakları da engelliyor. Hangisi derseniz ben hala uçak derim... Caner
  • havayolarının ar-ge bölümleri var mıdır ve bu tip araştırmaları yaparlar mı?
  • Hocam neden olmasın? Bildiğim kadarıyla zeplinlerle ilgili çalışmalar başladı...

Otel mi, Gemi mi, Uçak mı?

Gemi en eski taşıma araçlarından. Geçmişi ta Nuh Peygambere kadar uzanıyor. İnsanoğlunun maceralara açılışına öncülük ediyor. Yavaş yavaş gelişiyor. Önceleri ticaret ve savaşlarda kullanılıyor. Kıtalar keşfediliyor, ülkeler fethediliyor. 19.yy’ın başlarından itibaren toplu taşımada yararlanılıyor. 1880’lerde Doğu Hatları (Orient Lines) ve Kuzey İskoçya (North of Scotland) gemi şirketleri daha konforlu gemiler tasarlamaya başlıyorlar. Tatil programları ise 1900’lerde sahne alıyor… Thomas Cook tarafından planlanan First Class yaklaşımı ile “kıyı gezileri” başlatılıyor.

Gemilerin savaşlarda kitle taşıma aracı olduğunu görüyoruz. Savaşlar sonrasındaki turizm iklimi ayrıcalıklı yolculara verilen özel hizmetleri tetikliyor. Özellikle Okyanus aşırı geziler adeta patlıyor.

Gemi seyahatleri popüler olunca, gemi firmaları filolarındaki eski gemilerini, yeni ve daha konforlu gemilerle değiştirmeye girişiyorlar. Turistik ekonomik seyahatler 1930’larda gerçekleştirilirken birkaç yıl sonra Avustralya’dan Pasifik gezileri hayata geçiriliyor. Titanik öyküsünü Hollywood’a bırakıyorum! Ama Cruise (kruz) deyince aklınıza ne geliyor? Hollywood’dan geçerken Amerikalı yakışıklı aktör Tom Cruise’u mu hatırlıyorsunuz? Biz “kruz” adı verilen gemilerden hareketle otelleri ve uçakları ele alacağız. kruz sözcüğü; aynı hızla uzunca bir süre gitmeyi ve keyif eğlence için gemi ile çok sayıda limana uğrayan yolculuğu ifade ediyor.

Büyük yolcu gemileri sadece ulaşım aracı olmaktan çıkıp yüzen hareketli otellere dönüşünce yaklaşımlar da farklılaşıyor. Bugünkü anlayışla gemilerin otelden farkı konuklarını yani yolcularını ülkeden ülkeye götürmesi ve otelden öte bir anlam taşımasıdır.

Dünya turizm organizasyonları gemilerin büyük bir kısmının kruz işine girdiğini belirtiyorlar. Yolcu kamaraları büyüyor, genişliyor ve cazip hale getiriliyor. Konfor koşulları geliştiriliyor, pencereli, balkonlu kamaralar tasarlanıyor. Üreticiler ve işleticiler arasında rekabet başlıyor.

Kruz endüstrisi aslında barları, restoranları, spor alanları, çarşıları, kulüpleri, eğlence faaliyetleriyle karadaki rakiplerini taklit ediyorlar. Böylelikle markalar doğuyor ve markalar gemilerde ağırlık verilen faaliyetleriyle öne çıkıyor. Eğlence, dinlence, müzik gibi fonksiyonlara odaklanarak müşterileri etkiliyorlar. Büyüyen pazarları işleticinin tutumu tercihleri yönlendiriyor. En keyifli yanı ise valizinizi gemiye gelince dağıtıp, son limanda toplamak ve her sabah başka bir limanda uyanmak… Bence gemi seyahatlerinin diğer seyahat türlerine göre en büyük avantajı bu.

Acaba kruz iş modelinin bu avantajını havacılık sektörüne taşıyabilir miyiz? Son 40 yılın turizm endüstrisi içinde küçük bir niş olarak karşımıza çıkan bu sektör, içinde bulunduğumuz yüzyılın modern seyahat anlayışını giderek değiştiriyor.

Gelelim sektörün ilk bakışta göze çarpan özelliklerine:
     - Kısa sürede çok yer görme olanağı vermesi
     - Gemide çok sayıda aktivite bulunması
     - Tüm çalışanların yolcuların iyi vakit geçirmeleri için seferber olması
     - Yiyecek kalitesi yarışı ve mükemmel sunum ile yolcu memnuniyetinin artması
     - Genelde haftalık veya 2 haftalık ve başladığı gün bitiyor olması
     - Müthiş bir düzen ve organizasyonla yönetilmesi
     - Sistemli bakım ve lojistik desteği sağlanması
     - Ucuz işçi çalıştırılması

Neler değişiyor?

Çalışma hayatındaki düzenlemeler, seyahat özgürlüğünün yaygınlaşması, çalışan nüfusun artması, teknolojinin gelişmesi, turizmin yaygınlaşması ulaşım sektörünü körüklemekte… Bir diğer husus ise askeri alandaki değişim. Soğuk savaşın sona ermesinin açık deniz savaşları beklentisini düşürmesi ve sahil koruma hizmetinin öne çıkması deniz gücü filolarının yapısını farklılaştırıyor. Tüm bu değişimler açık denizlerdeki ticari ve turistik hareketliliği olumlu etkiliyor.

Neler getiriyor?

Endüstri büyüyor. 1970’lerde 800 kişilik gemi kapasiteleri etkin iken 1990’larda dev kruzlar devri başlıyor. Tersaneler büyüyor. Yeni iş alanları açılıyor. Kruz endüstrisi turizm sektörünün en prestijli, en popüler ve en hızlı büyüyen en dinamik endüstrisi haline geliyor. Ayrıca istihdam açısından büyük önem taşımakta… Denize yeni indirilen her büyük ölçekli gemi, kaptanından, kamarotuna, mühendisinden yağcısına, aşçıbaşıdan kasabına, berberinden marangozuna kadar 1000 i aşkın kişiye yeni iş olanağı demek. Bu endüstrinin en önemli tedarikçileri ise kruz şirketleri, acenteler, yer hizmeti veren lojistik şirketleri, personel sağlayıcı firmalar olarak sayılabilir. Doğal olarak bu sektöre hizmet ve ürün sağlayan daha yüzlerce turizm veya turizm dışı sektör vardır. Örneğin; gıda, alkollü-alkolsüz içki sağlayıcıları, mekanik/elektrikli araç satıcıları, liman işletmeleri, transfer şirketleri, havayolu şirketleri, oteller ve araç kiralama şirketleri gibi daha nice şirket çalışanları sayılabilir. Yolcularını kalkış/varış limanlarına havayolu ile taşıyorlar.

Havacılık endüstrisindeki geniş gövdeli uçak pazarının gelişmesi ve hızı ve hacmi büyük gemi pazarını tetikliyor. Taşımacılıkta büyük kavramı yaygınlaşıyor.

Yüzen oteller sadece otelcilik ruhunu değil aynı zamanda binaların görkemini de taklit ediyorlar. Örneğin 2700 yolcu kapasiteli, 1000 mürettebat taşıyan 345 metre boyunda Queen Mary 2 gemisinin inşaatı ve dekorasyonu yaklaşık 1 milyar $ harcanıyor.

Amerika kıtasında ABD ve Kanada’da tatil konseptinin kuralları oluşuyor. 2005’de yapılan bir ankete göre tatil seçimlerinde, deniz tercihleri, öne çıkmaya başlıyor. Yolcu sayısı da beklenmeyen şekilde % 10 artıyor. Gemi tatillerinin ilk parladığı yıllarda üst gelir gruplarının ve orta yaş ile üstünün tatil anlayışı iken giderek, lüks meraklıları, çok sayıda ülkeyi bir seferde görmek isteyenler, deniz sevenler, gençler arasında da yaygınlaşmakta.

Kruzlar Yüzen Oteller

Büyüklük ve kapasitelerine göre üç sınıfa ayrılıyor: 
     500 yolcu kapasiteli, 2 bin-20 bin ton ağırlığında ve daha büyük limanlara girebilen gemiler;
    ­ 500-1000 yolcu kapasiteli, ağırlığı 50 bin tona kadar çıkabilen orta büyüklükteki gemiler;
    ­ 1000-3000 yolcu kapasiteli ve 150 bin tona yaklaşan ağırlıkları ile Panama Kanalı'ndan bile geçemeyecek kadar büyük gemiler.

Gemiler, verdikleri hizmete göre de ayrıca değerlendiriliyor ve otellerdeki yıldız sisteminin bir benzeri, gemilere de uygulanıyor. Örneğin; üç yıldızlı bir gemide daha standart bir hizmet sunulurken, altı yıldızlı gemilerde kişi başına neredeyse bir mürettebat düşüyor. Son yıllarda çok çeşitli aktiviteyi ve gelişmiş imkânları bir arada sunacak şekilde tasarlanıyor. Buz pateni, tırmanış, basketbol ve yüzme, gemide sunulan sporlar arasında. Pek çok gemide bulunan tiyatro ve sinema salonlarının koltuk kapasitesi 1000’in üzerinde. Broadway'de sahnelenen son gösteriler ve vizyon filmleri izlenebiliyor. Engelliler için özel tasarlanmış odalar, çocuk kulüpleri ve uzmanlar tarafından verilen özel dersler bir yana; gemilerin belki de en çok ilgi gören hizmeti, güzellik ve sağlık terapileri… Zengin kütüphane, okuma salonları ve müzik dinletileri de pek çok geminin imkânları arasında. Şampanyalı yola çıkış kokteyli, kaptanın gala gecesi ve özel partiler, gemi seyahatinin klasikleri arasında. Bir de kumarhaneler var ki inanılmaz derecede popüler.

Her limanda yolcuların giriş/çıkış pasaport işlemlerinde de yardımcı oluyorlar. Uğranan limanlar hakkında meteorolojiden şehrin özelliklerine kadar gerekli bilgileri veriyorlar. Gemideki tüm aktiviteleri 4–5 dilde yayımlanan gemi gazetesinden öğrenmek mümkün…

Uçan kruzlar

Sivil havacılık endüstrisi de oluşumundan bu yana gemi ve tren hizmetinden etkilenmiştir. Kruzlar sadece kıyı kentlerini gezme, görme olanağı veriyor. Trenler yavaş ve yorucu. Daha çok gelişmeye ve yatırım yapılmaya ihtiyaç var. Bu nedenle yüzen kruzlara karşı uçan kruzların hayalini bazı sorularla kurmaya çalışalım:
Yüzyılın amiral gemisi A380’lerde başlatılan yeni konsept kısa zamanda kruz konsepti haline dönüştürülebilir mi? Örneğin, duş eylemini başarıyla uygulayan havacılık endüstrisi, havuzlara, SPA’lara (1) geçebilecek mi? Petrol zenginlerinin tasarlattıkları uçaklar gibi kıtalararası bir gezi organizasyonu oluşturulabilecek mi?

Uçak içinde lüks kabinler, büyük yemek salonları, eğlence bölümleri, oyun kabinleri, çocuk alanları ile yepyeni bir tasarıma gidilebilir mi? Tıpkı gemilerde olduğu gibi kıtalararası düzenlenecek seyahatler, havalimanı organizasyonları ile planlanabilir mi? Yolcular gidilecek yere göre gece uçup, uçak gündüz “cruise port” da park edip şehir turlarını alıp sonra yine uçaklarına dönebilirler mi? Bu uçan oteller gece uçup, tur programına göre gidilen şehirlerde birkaç gün kalabilir mi? Yoksa Zeplinler kruza dönüşecek? Bu yolculukların tiryakileri yaratılabilir mi? Yanıtların hepsi bence “evet” de görebilir miyim? O kuşkulu…

(1) “Salus Per Aquam” (SPA) yani “Sudan Gelen Sağlık”, Romalılardan bugüne kadar uygulanan su terapilerine verilen isimdir. Su ile iyileşme, suyun kullanımından gelen sağlık, suyun sıcak, soğuk ve farklı biçimlerde (akıtma, damlama, püskürtme) uygulanması ile kazanılan dinlenme ve ferahlama duygularının edinildiği bütünleyici terapi anlamında kullanılmaktadır. ("http://tr.wikipedia.org/wiki/Spa"'dan alındı)

Otel mi, Gemi mi, Uçak mı?

Facebook Yorum

Yorumlar

havacı ~ 8 yıl önce
Uçakçılık ve gemicilik birbirine akraba. Bu yüzden benzerlikleri de çok. Kruzların zorluğu mevsimler, heryere ulaşamama ve fırtınalar. Tabii hava şartları bazen uçakları da engelliyor. Hangisi derseniz ben hala uçak derim... Caner

Yanıtla

Kalan karakter 1000
havacılık ~ 8 yıl önce
havayolarının ar-ge bölümleri var mıdır ve bu tip araştırmaları yaparlar mı?

Yanıtla

Kalan karakter 1000
hayal ~ 8 yıl önce
Hocam neden olmasın? Bildiğim kadarıyla zeplinlerle ilgili çalışmalar başladı...

Yanıtla

Kalan karakter 1000

Yorum Gönder

Kalan karakter 1000