08 Mart 2010, Pazartesi
Oya TORUM
Oya TORUM torumoya@hotmail.com
  • Görünmez elbiseler başlamış. yakında uçarızda
  • AFETLER DÜNYAYI RAHAT BIRAKMYACAKTIR. JETSONLAR FAALİYETE GEÇİNCE GÖRÜN SİZ. GÖK YÜZÜNDEN AFET YAGACAKTIR. ARKADAŞ HAKLI, HAVA TRAFİĞİN KİM İDARE EDECEK?
  • NORMAL TRAFİĞİ ZOR İDARE EDİYORLAR. BİRDE ARABALAR UÇSA TRAFİK NE HALE GELİR.
  • şiddet olmayan film olmalı çocuklar için

Jetgiller’den Günümüze, Neler Umduk...

Hatırlayacaksınız, Jetgiller 1962-1963 yıllarında Hanna-Barbera yapım şirketi tarafından üretilen bir çizgi film idi. Robotların, uzaylıların, hologramların ve enteresan buluşların olduğu bir geleceği yaşatmaktaydı. 70’li yılların sonunda biz de izlemeye başlamıştık. Taş Devri gibi Jetgilller de çağdaş Amerikan kültürünün ve yaşam stilini ileri bir zamana uyarlamıştı. Ama Jetson ailesinin başından geçenler de tipik bir Türk ailesinin başından geçenlere yakın şeylerdi. İş yerinde patronuyla sorunlar yaşayan baba modeli, yaramaz yerinde durmayan çocuklar, komşuluk ilişkileri hiç yabancı değildi bizlere. Giyinme kabinleri, uçan arabaları, hayatı kolaylaştıran makineleri ile harika bir dünyaydı. Henüz okula başlamamış olan kızımla birlikte izler, hayaller kurardık: Kızım büyüyecek doktor olacaktı. Hastalarına uçan arabasıyla gidecekti. Giderken de bize balkondan uğrayacak, ilaçlarımızı getirecekti… Kızım doktor oldu ama teknoloji Jetgillerde ki noktaya halâ gelemedi. Oysa biz 2000’li yıllarda uçan arabalarla dolaşacağımıza kendimizi inandırmıştık.

Yine o dönemlerde uçak üretimine Amerika önderlik ediyordu. Bir Fransız-Alman şirketi olarak Toulous’da “Airbus S.A.S” kurulduğunda çılgınlık diye düşünmüş, inanamamıştık. 41 yıl önce, 1969’da, tüm ipler ABD’nin elindeyken A300 projesi oldukça cesur bir karardı. Airbus alışılmışın dışında bir uygulama ile uçağı parçalar halinde üretme iş modelini kurdu. Gövde Almanya’da, kanatlar İngiltere’de, kanat parçaları, uçuş yüzeyleri Hollanda’da, kapı malzemeleri İspanya’da imal edilmeye başlandı. 

A300 programının hayata geçirilmesi Airbus’ın vizyon ve stratejisinin oluşmasının da temelini oluşturuyordu. A300 sivil havacılık sektöründe devrim yarattı. “Kâr makinesi” olarak adlandırılan A300, uzun menzilli uçakların hizmet ve özelliklerine (geniş gövde konforu, düşük ses seviyeleri, düşük yakıt kullanımı ve düşük operasyon maliyetleri gibi) sahip ilk kısa/orta menzilli çift koridorlu çift motorlu uçak oldu.

A300/A310 serisi farklı yapılarıyla modern sivil havacılığa yeni standartlar getirdi.

İnanılmazlardan biri de Avrupa Birliğinin tek para uygulamasıydı. Uzun süre, bizce en milliyetçi Avrupalı uluslar olarak bilinen Almanya ve Fransa’nın, Mark ve Frank’ı yok edip Euro’ya geçeceğine inanamadım. Halâ da anlamış değilim.
Teknoloji beklediğimiz yönde değil ama çok gelişti tabii… Yeni malzemeler çıktı, uçaklar hafifledi, daha az yakıt harcıyor, daha az gürültü ediyor. Yolcu terminallerinin mimarisi de işletme şekilleri de farklılaştı.

Önce bilgisayar yazılımları sonra da internet her şeyi altüst etti.

İlk değişim rezervasyonla başladı. Daha sonra kağıt bilet ortadan kalktı. Oturduğumuz yerden, yer seçimi bile yaparak biniş kartı üretebiliyoruz artık. 

Ancak yıllara damgasını vuran ekonomik ve doğal afetler, değişken petrol fiyatları, uçak alım kredileri, rekabetle baş etmeye çalışan havayollarının işini zorlaştırmaya devam ediyor. Doğal olarak ortamdaki olumsuzluklar havalimanı işletmelerine de yansıyor.

Nedir Afet?

İnsanlar için fiziksel, ekonomik ve sosyal kayıplar doğuran, normal yaşantıyı ve eylemleri durduracak veya engelleyecek doğal veya insan kökenli olaylara verilen genel bir isimdir “afet”.
Finansal enstrümanların değişimi, bankaların fazla risk almaları ekonomik afetleri, tabiata karşı işlenen suçlar doğal afetleri getiriyor. Enerji kaynakları tükeniyor, salgın hastalıklar, terör yaşamın bir parçası haline geliyor. Yani afet üstüne afet geliyor. 2010 ve ötesi için tüm afet senaryolarını dikkate almak gerekiyor. Bu nedenle çok uzun vadeli değil kısa vadeli birkaç yıl içinde sürecin nelerden etkileneceğini, havacılığa etkiler açısından, tahmin etmek de yarar var. Sürdürülebilirlik, teknoloji, finans, ulaşım, güvenlik ve yayılma konularına kısaca değinelim.

Sürdürülebilirlik

Her ne kadar havacılığın ürettiği sera gazları azalıyorsa da yakın gelecekte gündeme kurulacak.  İklim değişikliğine neden olan olumsuzluklara havacılık önderlik edecek. Çünkü, yerde ve havada enerji harcamalarını ve sera gazı etkilerini azaltma metodunu geliştirmede en aktif sektör havacılıktır. Gürültü önlemleri (iniş-kalkış-motor çalıştırma sırasında) başarılı şekilde çözüme kavuşturulmaktadır. Nasıl ki havalimanı çevresinde yapılaşmada gürültü haritaları dikkate alınıyorsa, şimdi sera gazı/karbon monoksit haritalarının oluşturulması gündeme gelecek ve sera gazlarının yakın çevreyi, komşuları nasıl etkileyeceğini görmeye yardımcı olacaktır.

Teknolojiden yerleşime

İnternet, bilgisayar yazılımları, cep telefonları, laptoplar pek çok yolcu hizmetleri ihtiyacını farklılaştırmaktadır. Bileti ve check-in işlemlerini terminale gelmeden yaptıranların sayısı giderek artıyor. Bu değişim terminal mimarisine de yansımakla kalmayıp işletme yönetimine de yansıyacak, bazı hizmetlerin alanı daralacaktır. Yeni iş alanları ortaya çıkacaktır. Yeni tür istatistikler tutulacak, yeni gözlemler yapılacak mekan kullanımları bu doğrultuda revize edilecektir.

Belki de, otoparktan itibaren kademeli güvenlik istasyonlarından geçerek, otoparklardan doğruca uçağa gitmek mümkün olacaktır.

Finansal gelişmeler

Geleneksel finans destek modelleri yeni havalimanı, havayolu hatta hükümetler için yeterli değildir. Özellikle düşük maliyetli havayolları için son derece önem arz etmektedir. Mevcut havalimanı kapasitelerinin daha iyi kullanmanın yolları aranacaktır.

Liman işletmelerinde özelleşme sürecektir.

Ulaşımda entegrasyon

Yolculuk sürecine ve süresine bütünsel olarak bakılamıyor. Havayolu işletmeleri uçuşa, terminal işletmeleri terminal hizmetlerine endeksli. Nitekim sistemlerin tüm bileşenlerinin ayrı ayrı çok iyi çalışıyor olması sistemin iyi çalıştığını göstermiyor. Tüm komponentlerin birlikte çok iyi çalışması gerekiyor. Yolculuk yolcunun seyahat kararı ile başlıyor, gideceği yerde bitiyor. Bu süre yolculuk sürecidir. Yani yolcu terminaline gidiş-geliş de sürecin parçasıdır. Aynı konu demiryolu, metro, deniz yolu için de geçerlidir. Ulaşılabilirlik ve ulaşım sistemleri arasındaki ilişkilerin kurulması ve geliştirilmesi ciddiyetini koruyacaktır.

Güvenlik

Ticari havacılığın temel konularından biri güvenliktir. Emniyet, güvenlik ve etkinlik teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin dar boğaz olmaya devam edecektir. Tehditler hep var olacaktır. Teknolojinin getirdiği çözüm tartışmaları sürecektir.

Örneğin çıplak görüntü veren tam güvenlik sağladığı iddia edilen yeni cihazlar açıklandığı anda tartışmalar başladı.
Geçtiğimiz yıllarda bu gelişmeleri kaleme aldığımızda ironik bir öneri yapmıştık: Yolcuların çıplak görüntülerini ekrana veren araçlar gelir kaynağı olabilir mi?! Görüntüsünün ekrana verilmesini istemeyenlerden 1 $ alınsa demiştik… Herkes seve seve 1 $ vermez mi! Eminim 40 milyon yolcunun en az yarısından 20 milyon $ gelir elde edilir!

Havacılık yayılıyor

Afetlere rağmen büyüme sürüyor... Uzakdoğu’da, Japonya’da, Çin’de ve Hindistan’da yeni modern limanlar yapılıyor. Batan havayolları çoğalırken işbirlikleri güçleniyor.
İlave pist yapmadan hava ve yer trafik kontrolleri geliştirilerek kapasitelerin daha iyi kullanılması mümkün olabiliyor.

Simülasyon teknikleri

3 boyutlu çizimlere imkân veren yazılımlarla, her trafik durumunu birebir canlandırmak, önceliklerin belirlenmesinde erken karar vermeyi kolaylaştırıyor. Zaman kazandırıyor, kaynakların verimli kullanılmasını sağlıyor. Hatta tasarım ve inşaat aşamaları süreç boyunca operasyonlarla ilişkilendirilebiliyor. 
Sonuç olarak yaşlandıkça geleceği hayal etmek daha keyif veriyor…

Jetgiller’den Günümüze, Neler Umduk...

Facebook Yorum

Yorumlar Tüm Yorumlar (6)

Misafir ~ 7 yıl önce
Görünmez elbiseler başlamış. yakında uçarızda

Yanıtla

Kalan karakter 1000
Misafir ~ 7 yıl önce
AFETLER DÜNYAYI RAHAT BIRAKMYACAKTIR. JETSONLAR FAALİYETE GEÇİNCE GÖRÜN SİZ. GÖK YÜZÜNDEN AFET YAGACAKTIR. ARKADAŞ HAKLI, HAVA TRAFİĞİN KİM İDARE EDECEK?

Yanıtla

Kalan karakter 1000
Misafir ~ 7 yıl önce
NORMAL TRAFİĞİ ZOR İDARE EDİYORLAR. BİRDE ARABALAR UÇSA TRAFİK NE HALE GELİR.

Yanıtla

Kalan karakter 1000
Misafir ~ 7 yıl önce
şiddet olmayan film olmalı çocuklar için

Yanıtla

Kalan karakter 1000

Yorum Gönder

Kalan karakter 1000