12 Ocak 2009, Pazartesi
Korhan OYMAN
Korhan OYMAN koyman@fit.edu

Ayrı Bir Lig First Class

Yine köşemi biraz salladım galiba son 3-4 haftadır. Ancak bizim burada yarıyıl tatili yılbaşına denk gelir ve 3-4 hafta sürer eğitimciler için. Bende tatili her yılki gibi değerlendirip hanımköye uzanıverdim bir kaç haftalığına. Evli erkeğin heleki kırkı geçtiyse seçim şansı pek olmaz. Bizde kuyruktan yakalanmış kafayı suda bir sağa bir sola hoyratça sallayan istavrit gibi her yarıyıl tatilini hanımın memleketi Columbus, Ohio’da eksi  20-30 derece soğukta geçirmeyi adet haline getirdik. Sigara alerjisi dolayısıyla kapalı mekanda içilmemesi yönünde koyduğu yasak Atatürk Hava Limanını geçtiği için bizim kaynanayı Sağlık Bakanımıza tanıştıracağım belki bir sonraki dönem bir genel müdürlük falan verirler. Belkide neo-nazilere falan katılırda onları yeni işkence metodları konusunda eğitir.  Her neyse sabah uyku mahmuru elde kahve ve sigara pijama üstü paltoyla -30 derecede Gulak hapishanesi hesabı voltamızı attik, çilemizi çektik  ve bu yılda kurtulduk.

Tabiki bunlar nükde arkadaşlar bu sigara hakikaten melem bir şey. Hepimiz birgün bırakırız inşallah o bizi bırakmadan. Yarıyıl tatilinin en güzel tarafıda Columbus’daki eski dostları görmek ve kucaklamak. Yine her yıl olduğu gibi iki haftamız Columbus’a yerleşmiş eski Sabiha Gökçen’ci ve Anadolu SHYO grubu dostlarla birarada geçti. Yılbaşı akşamıda küçücük bir Türk lokantasını kapayıp bizim usul eğlendik 10-15 aile. Bazen insanlar şaşırıyor niye diye ama dünyanın güzel koşelerinden birinde yaşıyor olsamda memleketlilerle birarada, kendi dilimizde, kendi müziğimizle, kendi mutfağımızla ve kendimize özgü eğlenmeyi nasıl özlüyor insan inanamazsınız. Yeni yılı devirdikten sonra halaylarmı çekmedi ekip, göbeklermi atmadı neler neler. Restorancı Hatay’lı, sazda bir Kırşehir’li mimar, darbukada bizim Sabiha’nın eski akaryakıt şefi Eskişehir’li Tuncer kardeşim, klavyede Pangaltı’dan nükleer fizik bölüm başkanı Tunç Hoca, ellerde zamanın duty free’deki beş Mark’lık Yeni Rakısı vurduk sazın teline tüm gece. Sahi Yeni Rakı Moet Chandon Don Perignon gibi bir içecek olmuş vergilerle. Eskiden Tekel Duty Free’de bozuk para kalmayınca para üstü olarak verilen rakı şimdi olmuş 30 dolar. Desenize iki odalı evin doğal gaz faturası ayda 200 dolar olmuş rakı 30 olmuş çokmu diye. Hakikaten çok gelişmişiz şu son 6-7 yılda.

Herneyse tatili bitirdik ve gerçek hayata döndük geçen hafta. Dersleri hazırlayıp okulla işleride bitirdikten sonra bende oturabildim bilgisayarın başına sizlere yeni yılda bir merhaba dileyebilmek için. Hanımda Columbus’dan getirdiğim Rize tomurcukla bana güzel bir çay demledi eh bundan iyisi can sağlığı diyerek başlayalım konumuza.

THY VE FIRST CLASS (FC)

Haftalardır yıne tüm havacılık basını THY medya bombardımanına maruz kalıyor. Bu seferki konu yeni kiralanan B-777/300ER uçaklarındaki first class uygulaması. Eleştiriler ve takdirler birarada Kevin Costner’ı da ekleyince biraz magazin olmuş durumda bu ekonomi haberi. Herneyse bende kendi merceğimden bakacağım bu konuya.

Bugün piyasadaki uçak içi sınıf uygulamasının mucidi 1950 lerde ilk first class’ı hizmete koyan Pan American Havayollarıdır. Daha doğrusu 1950 lere kadar zaten her koltuğun yani tüm kabinin first class olduğu dönemin bitişi ve kabin içi sınıf ayrılığının dogum günüdür first class uygulaması. Hacim olarak büyüyen, yüksek teknolojili havayolu uçaklarını doldurabilmek, düşen yolcu başı gelirleri arttırabilmek için toplumun her kesimini uçak yolcusu yapmak adına başlamıştır bu uygulama. Zengin yolcunun artık dolduramadığı koltukları ekonomi sınıfı koltuklarla donatıp fiyatı ucuzlatarak her keseye hitap eden bir taşıma aracına dönüşmüştür uçak 1950’lerle birlikte. Esasında first class’la birlikte ekonomi sınıfıda doğmuştur.  1958’de hizmete giren B-707 ile jetleşmeye başlayan havayolu sektörü o yıllarda ilk first class’la sonrasında ise 1979 yılında yine Pan American ile ilk defa Business class’la tanışmıştır. Ekonomi ile First arasında bir hybrid sınıf olan Business Class (BC)  B-747, DC-10, L-1011 gibi zamanın geniş gövdeli uçaklarının uzun menzili hakimiyetine alması sonucu dahada düşen yolcu talebini tetiklemek için keşfedilen bir sınıftır.

Esasinda uçak içindeki tüm sınıflamalar gelir arttırıcı pazarlama çalışmalarıdır ve şirketin stratejik bir kararıdır. Bazı havayolları için kendi seçimi olan bu uygulama bence THY için zaruret sonucu ortaya çıkmıştır. 1990’larda kendi isteğiyle A-340 larda first ve business uygulayan THY dünya trendini takip ederek 90’ların sonundan başlayarak sadece business ve ekonomi uygulamasına geçmiş ve çokda başarılı olmuştur.

Bu yeni first uygulaması ise kiralanan uçağın mevcut konfigurasyonu nedeniyle başlamış bir çalışmadır. Kısa süreli ekibiyle lease edilen uçakların konfigurasyonuyla oynama imkanı son derece sınırlı ve pahalıdır. Dolayısıyla THY bu yeni uygulamayı hizmete almaya mecbur kalmıştır.

Ben kaç senedir THY’yi uzun menzil filo yapılanmasında geciktiği için bu köşeden bombardımana tutuyorum ancak şu son uygulamasında eleştiri getirmek yerine yaptıklarını olumlu karşıladığımı belirtmek istiyorum.  Zaten B-777/300ER gibi geniş gövdeli pazarın en hit uçağını kiralık uçak pazarında yakalamak son derece zor bir iştir. Dünya ekonomisinin 1929 daki buhrandan bu yana yaşadığı en büyük krizin Çin ve Hindistan’ı inanılmaz bir şekilde vurmuş olması THY’nin bu tip bir şansı ele geçirmesine imkan verdi.  Kucağına B-777/300ER düştü kiralık olarak. Kabin üç sınıf dizayn edilmiş bir uçak. Şirketin yapacak bir şeyi yok. Durumdan vazife çıkartarak en iyisini yapmaya çalışıyorlar bence. Süre kısa, ürün özel ve pahalı, pazar çok spesifik ve yapılacak tek şey aşırı hizmet, düşük fiyat (FC için) ve yoğun reklam bombardımanı. Özel şöförlü Mercedes’ler, uygun fiyat ve Kevin Costner bence ilk aşamada başarılı bir kampanya.

Zaten havayolu sektörüne baktığımızda filosundaki her uçağında FC olan şirket yok artık piyasada (bkz. Seatguru.com/airlines). Çünkü uçak içi sınıflama pazara uygun olmak durumunda aksi halde bu sınıf için yapılan tüm çalışmalar boşa gider. Dolayısıyla THY’ninde sadece belli hatlarda bu uygulamayı başlatmış olması çok şaşırtıcı değil. Burada bence tek izlenmesi gereken  bu tanıtım ve tutundurma çalışmalarının uzun menzil filo yapılanmasında gelecekte bir stratejiye dönüşüp dönüşmeyeceği kararı. Yani bu kadar yatırım ve emekten sonra bu B-777’ler geri gittiğinde A-340, A-330 ve yeni alınacak geniş gövdeli uçaklarda bu sınıf uygulama olacakmı olmayacakmı?

Belkide bu uygulama böyle önemli bir stratejik kararı verme öncesinde iyide bir antreman olabilir THY için. Dileyelim başarılı olsunlar. Her ne kadar genelde görüşlerimiz yönetenlerle farklıda olsa uçağın üzerindeki albayrak hepimizin.

Sağlıklı, başarılı, huzurlu bir yeni yıl dileğiyle

Dr. Korhan Oyman
College of Aeronautics
Florida Institute of Technology
koyman@fit.edu

Ayrı Bir Lig First Class

Facebook Yorum

Yorumlar

ayvaz ~ 8 yıl önce
ER ucacak ekibe baktınızmı 9 kapı 9 kişi 2 si gözetmen iş yapmıyor kaldı 7 çalısan 2 kişi first 2 kişi business kalan 4 kişi usa hattında 300 kişilik ekonomiye yetişecekler. First yapalım derken ekonominin şikayetlerinden aldıkları yaralardan kaştan olacaklar.

Yanıtla

Kalan karakter 1000
omer ~ 8 yıl önce
Korhan Bey gorusleriniz cok dogru buradaki tek problem THY yonetiminin bu zoraki first class uygulamasini sanki onceden planlanmis gibi medyaya ve halka sunmasi. Eger tamamen kismet sonucu Jet Airways Hindistanda asiri iyimser ve agresif filo planlamasi sonucu bu ucaklari mecburen wet lease yapmamis olsa idi THY ne 777 300 ER bulurdu ne de first class uygulamasini yapardi. Ayrica yine THY'nin genis govdeli filo secimi konusunda gec kalmasi sonucu 340-330 ve 777 den olusan bir filosu oldu. Mumbai'da yasadigim ve cok sik Jet ile seyahat ettigim icin biliyorum bu ucaklarin first class'lari max her ucusta 1 yolcuya sahip, buna karsin business class devamli dolu ucuyor ( balik kilcigi konfigurasyonu ve flat bed koltuklar).

Yanıtla

Kalan karakter 1000
overseas ~ 8 yıl önce
Hocam, son derece basit ve de mantikli bir yorum yapmis. Bu kadar yazip cizeceklerine bunun mecburiyetten kaynaklanan bir durumu firsata cevirme ugrasi oldugunu yazmasi gerekirdi basinin. Olay magazine dondu maalesef. Ama ben de hocamin yolundan giderek reklamin iyisi kotusu olmaz diyor, THY ye basarilar diliyorum... :-)

Yanıtla

Kalan karakter 1000

Yorum Gönder

Kalan karakter 1000