17 Ocak 2011, Pazartesi
Sefa İNAN
Sefa İNAN sefainan@gmail.com
  • Bölgesel uçuş şu an Borajet tarafından yapılmaya çalışılan ve ayağa kalkma döneminde olan yeni bir alan. Borajet çok yüklü bir yatırımın Türkiye’ye çekildiği hassas bir organizasyon. THY’nin sektöre girmesiyle bu şirketin sahibinin “Sanırım Türkiye’de bu yatırımı yaparak hata ettim” demesinden endişe duyuyorum. Örnek teşkil edecek bu girişimde yatırımcıyı küstürmenin, devamında gelecek girişimler için de olumsuz bir emsal olacağını düşünüyorum. Uçak üreticisi firmalar Türk Hava Yolları’na çok ucuz, hatta değerlendirilmemesinin ahmaklık olacağını düşündürecek kadar cazip uçak teklifleri yapabilir. Çünkü amaç uçak üretip satmak, hatta hayatta kalabilmektir. Bu noktada THY’nin daha konservatif düşünüp
  • Sefa beye sonuna kadar katılıyorum ve ekliyorum.Borajet bu kafayla ümitsiz vak'a.
  • Sefa abi B kapisindan giriste yillardir cektigimiz eziyeti de bir sabah fotograflayip biraz deginsen?her gun en az 20-25dk miz orada gidiyor , ister vardiyali gel ist normal vardiyali gel yine de bekliyorsun.isveren iscinin calisma saatini uzatmaya calisacagina hergun kaybolan 20-25dk mizin pesine dussun.
  • Yazdığınız yazıda çok haklısınız eğer bölgeselde şartlar bu kadar hafif ise en azından bölgesel ruhsatı alanlar iç hat tarifeli uçuşlar ile aynı route larda uçmaması gerekir.Çünkü bir tanesinde 5 uçak şartı var buda rekabeti inanılmaz bozuyor.Doğru bir tespit teşkkürler....

ANADOLU VE BORA JET FLÖRTÜ...

Borajet kurulmadan ve bölgesel havacılıkta henüz yok iken, köşe yazılarımda, bölgesel havacılığın önemini vurgulamış ve  Airport TV 'deki Kara Kutu programımda, bölgesel havacılığa girmeye çalışan şirket yöneticilerinden Altan Güneyiz ile bu konuda bir de program yapmıştım ve bu projeye Türkiyenin büyük gereksinimi olduğunu vurgulayarak, kendilerini kutlamıştım.

THY’nin bölgesel havacılığa soğuk bakmasının nedenlerini irdelediğimizde; bunun Anadolu Jet içinde çok da iyi gerçekleştirilebilmesinin olanaklı olduğunu konuşmuştuk. (Anadolu Jet bu günlerde Bora Jet’ten kiralanan turboproplarla bölgesel jet pazarına girmiş bulunuyor..!)

THY, bölgesel havacılığa; Türk halkının bu pervaneli dediği, aslında jet motorundan hiç bir farkı olmayan turboprop olarak anılan uçaklarla girmeyi önceleri tercih etmedi. Belki de zamanında bu projede başarısız olan eski yönetimleri düşünmüş ve riskli bulmuş da olabilir. Aslına bakacak olursanız, tüm dünyada bölgesel havacılığı en iyi şekilde sürdüren ve deve kesimiyle ünlenen RJ uçaklarının anlamsız(!) geri verilmelerinden oluşan bu boşluk, yıllardır giderilememiştir.

Dünyanın her yerinde, hala başarılı operasyonlarını sürdüren RJ’ler, o zamanki THY Genel Müdür Teknik Yardımcısı Temel Kotil tarafından; sırf yakıt tanklarında oluşan, aslında giderilebilmesi olanaklı korezyon oluşumu nedeniyle tu-kaka ilan edilmiş ve yine Temel Kotil’in uluslararası medyada yer alan bu uçaklar ile ilgili kötüleyici konuşmaları nedeniyle uçakların teslim bakımları, İngilizler tarafından ”madem öyle işte böyle” sürtüşmesi ile kasıtlı olarak tam bir işkenceye dönüşmüştü. Tabii ki; sonuçta bu uçaklar çok büyük zararlarla geri verilmişti.

Ülkemizdeki yurt içi havacılıktan beklentimiz,tüm ülkedeki havaalanlarının rantabl kullanılması ve buradaki yolcuların ana base’lere aktarılarak oradan tüm dünyaya açılması iken, ne yazık ki, hala tüm ülke hava sahamız, bir örümcek ağı gibi sarılamadı.

 Bu eksikliği, boşluğu gören ve yatırım yapma olanağı olan, aynı zamanda Amerika’da yaşayan iş adamımız Yalçın Ayaslı, bu boşluğu doldurmak için ATR-72’lerden oluşan çok gerekli bir projeye adım attı. Bildiğiniz üzere, ATR-72’ler bölgesel havacılık için biçilmiş kaftan ve yakıt harcamasında inanılmaz cimri. Bu uçaklar; SAW-Tokat arasını 1 ton yakıt sarfiyatı ile uçuyor ve handling masrafları da çok düşük.

Bora Jet, yaptığı bu yatırım karşısında, beklentilerini karşılamış mıdır, mutlu mudur değil midir? bilinmez, ama ben; Bora Jet’in kendi başına girdiği bölgesel havacılık pazarında filosunu büyütmesini beklerken, 2 uçağının bir başka markanın (Anadolu Jet) kanatlarının altına gireceğini kesinlikle ön göremedim.

Değerli okurlarım;

Bir havayolunun beş tane üst düzey beyni vardır, bunlar; Genel Müdür-Uçuş işletme Başkanı-Teknik Başkan-Uçuş Emniyet Başkanı ve Ticaret Başkanıdır. Bu kadrolara yönetici atanırken, baştan ince elenip sık dokunmalı ve ikide bir değişikliğe gidilmemelidir. Çünkü, bu kadrolar şirketin can damarlarıdır. Bu kadrolarla sıklıkla değişiklik yaptığınızda, ya ince eleyip sık dokumamışsınızdır, ya da onlar sizinle aynı fikirde olmadığından, sizin tarafınızdan tu-kaka ilan edilmişlerdir.

Biz toplum olarak; otoritenin başında olduğumuz ya da bir şirketin en üst makamına oturduğumuzda, eleştiriye pek gelemez ve herşeyin en iyisini yaptığımızı sanırız. Bu nedenle her hangi bir aksaklıkta; sorun veya sorunların kendimizden kaynaklanma olasılığını düşünmediğimizden, ilgili birimi darmadağın eder ve suçlu ararız.

Bir havayolu şirketinde düzenlilik çok önemlidir. Bir şirkette sürekli yönetici ve eleman değişiyorsa, o şirket sadece kağıt üstünde şirket olmakla kalır ve iş ve hizmet üretmekte sıkıntı yaşar. Düzenlilik konusu çalışanlara geldiğinde de durum aynıdır. Çalışanlar,düzenli ve güvenli bir ortamda 1 liraya çalışmayı diğer şirketin vereceği 2 liraya tercih ederler.  

Şimdi gelelim Bora Jet’e;

Bora Jet bence çok başarılı olması gereken bu projeye, bilet satış kanalı ve acenta bağlantılarını tam kuramadan girdiğinden, bocalama geçirmektedir. Şirkette şimdiye kadar bu sektörde isim yapmış en az 4-5 ticaret başkanı değişmiş ve sonunda yine deneyimli ve bilgili bir arkadaşımızda karar kılınmıştır. Sektörel deneyimli bir ticaret başkanının değişmesini kişisel başarısız sonucu gibi görmek, bizlerin bardağın sadece bir tarafından baktığımızı gösterir. Belki de; ilgili kişinin başarısız görülme nedeni, üst yönetimin yanlışları ile mücadele ederken fikir aykırılığından kaynaklanmış da olabilir.

Maddi sorunlar yaşamayan, alt yapısı güçlü bir havayolu şirketinin;  tam da bölgesel havacılığa büyük gereksinim varken ve bölgesel havacılıkta tek havayolu iken, 4 uçağının 2’sini wetlease olarak Anadolu Jet’e vermek zorunda kalması, yanı sıra bu uçakları kiralayan Anadolu Jet’in hemen anında %80-90 dolulukla uçması, sizce neyin göstergesidir?

THY/Anadolu Jet  ATR-72’lerle; Ankaradan, Maraş-Adıyaman-Çorlu-Çanakkale hatlarına %90’a yakın bir dolulukla, SAW’dan;Tokat-Uşak-Isparta-Çanakkale hatlarına %75 dolulukla uçuyor. SAW çıkışlı doluluk oranlarıyla, Ankara çıkışlı seferler arasındaki doluluk farkı; Uşak ve Isparta hatlarından kaynaklanmaktadır. Bu hatlarda da aynı doluluğun yakalanması için uğraş veriliyor ve çok yakında %90 doluluğa ulaşacaklarını umuyorlar.

 Siirt hattında ise; IST-Siirt değil IST-Ankara-Siirt yapılmak zorunda kalınıyor (Uçakların yakıt kritiğine girme olasılığı açısından...) Anadolu Jet’in çok kısa bir sürede elde ettiği  bu başarılı grafiğin altında yatan gerçek neden, THY nin ticari satış kanallarının güçlülüğü ve acenta avantajlarıdır.

Demek ki, bir havayolu şirketi kurup uçakları alıp, “hadi bakalım, ben geldim” demekle bu iş olmuyor. Önce; satış kanallarını ve acenta ağını kuracaksın ve özellikle bölgesel reklam(bilhassa billboard lar) desteği ile işe başlamak, işin koşullarının bir başka yönü...

Tabii ki, önce sabit fiyatla girip, sonra pahalı oldu dendiğinde; stratejiyi değiştirip, bu sefer dalgalı fiyat uygulamasına geçmek, uçuşlar başladıktan sonra değil, ilk baştan seçilmesi gereken yöntem olmalıydı.

Kısaca; ortada aynı uçaklar, aynı meydanlar, aynı yolcu profili varken, biri başarılı olamayıp diğeri başarılı olduğunda; birileri şapkayı önüne alıp düşünmeli ve ben nerede yanlış yaptım diye kendini sorgulamalı.

Şimdi de işin bir başka boyutuna bakalım; THY/Anadolu Jet; Bora Jet’den kiraladığı bu uçaklarla, halkın bu uçaklara yönelik ön yargısını kırmayı becerdiğinde ve doluluk oranlarını doyurucu aşamalara çıkarttığında, bölgesel havacılık taşımacılığına kendisi girebilir. THY/Anadolu Jet bu kiralama ile bölgesel uçak almadan wet lease uygulama ile bir test yapalım demiş de olabilir.

Peki; THY/Anadolu Jet ATR ya da bir başka tip turbopropla bu işe girdiğinde Bora Jet bu rekabete dayanabilecek midir?

Bora Jet, bölgesel havacılıkta tek iken, THY’nin deneme/yanılma metodu ile bölgesel havacılığı test etme şansı ona neden verilmiştir?

Sonuç olarak; Yalçın Ayaslı’nın 50-60 milyon dolara yakın para harcayarak ülkeye sunduğu bu müthiş projede, bence yanlış olan;  Bora Jet’in seferlere başlamadan önce ticari satış kanallarını iyi kuramaması, bilet fiyatlarını uçuşlara başladıktan sonra oturtması ve acenta desteğini tam sağlayamadan seferlere başlaması olduğunu düşünüyorum.

Bora Jet üst yönetimi, şimdi bu satırları okuduğunda; “Hadi canım sende, biz de uçağımızı o hatlarda en az onlar kadar dolduruyorduk, ama, siyasilerin aldığı kararla, önümüzdeki seçim döneminde Anadolunun en ücra bölgelerine ulaşılabilmesi için uçaklarımızı Anadolu Jet’e kiralamak zorunda kaldık” derlerse... (Bildiğiniz gibi, Başbakanlık uçakları, seçim gezilerinde kullanılamamaktadır(!)

Özür diler ve hangi etkili siyasilermiş bunlar? diye sorarak, başka bir konu daha açarım..

Sonuç olarak; yukarıdaki paragraftaki öngörüm kuruntu ise, içimde çok yakında bölgesel havacılıkta Anadolu Jet’i göreceğiz gibi bir duygum var. Siz ne dersiniz?

NOT/ Bu hafta www.sefainan.com isimli kişisel blog’umda Ümit Cendek’in HAVAALANLARIMIZDA ILS CAT II VE CAT III UYGULAMALARI ve Hidayet Kapkaç’dan Bird Strike ( kuşlarla mücadelede Qantas örneği çok ilginç) Okumanızı tavsiye ederim.

ANADOLU VE BORA JET FLÖRTÜ...

Facebook Yorum

Yorumlar Tüm Yorumlar (46)

Misafir ~ 6 yıl önce
Bölgesel uçuş şu an Borajet tarafından yapılmaya çalışılan ve ayağa kalkma döneminde olan yeni bir alan. Borajet çok yüklü bir yatırımın Türkiye’ye çekildiği hassas bir organizasyon. THY’nin sektöre girmesiyle bu şirketin sahibinin “Sanırım Türkiye’de bu yatırımı yaparak hata ettim” demesinden endişe duyuyorum. Örnek teşkil edecek bu girişimde yatırımcıyı küstürmenin, devamında gelecek girişimler için de olumsuz bir emsal olacağını düşünüyorum. Uçak üreticisi firmalar Türk Hava Yolları’na çok ucuz, hatta değerlendirilmemesinin ahmaklık olacağını düşündürecek kadar cazip uçak teklifleri yapabilir. Çünkü amaç uçak üretip satmak, hatta hayatta kalabilmektir. Bu noktada THY’nin daha konservatif düşünüp

Yanıtla

Kalan karakter 1000
Misafir ~ 6 yıl önce
Sefa beye sonuna kadar katılıyorum ve ekliyorum.Borajet bu kafayla ümitsiz vak'a.

Yanıtla

Kalan karakter 1000
Misafir ~ 6 yıl önce
Sefa abi B kapisindan giriste yillardir cektigimiz eziyeti de bir sabah fotograflayip biraz deginsen?her gun en az 20-25dk miz orada gidiyor , ister vardiyali gel ist normal vardiyali gel yine de bekliyorsun.isveren iscinin calisma saatini uzatmaya calisacagina hergun kaybolan 20-25dk mizin pesine dussun.

Yanıtla

Kalan karakter 1000
Misafir ~ 6 yıl önce
Yazdığınız yazıda çok haklısınız eğer bölgeselde şartlar bu kadar hafif ise en azından bölgesel ruhsatı alanlar iç hat tarifeli uçuşlar ile aynı route larda uçmaması gerekir.Çünkü bir tanesinde 5 uçak şartı var buda rekabeti inanılmaz bozuyor.Doğru bir tespit teşkkürler....

Yanıtla

Kalan karakter 1000

Yorum Gönder

Kalan karakter 1000