25 Ocak 2010, Pazartesi
Korhan OYMAN
Korhan OYMAN koyman@fit.edu
  • hocam iyi güzel hoşta 5 ayda bir yazı yazarak bu kadar hızlı degişen gündemi nasıl yakalayacaksınız?
  • hayır yazar olupta nee yapar bu adamlar mübarek sanki bilimadamımı Türkiye'ye zarardan başka bi katkısı olmayan bu gerizekalıları yazarmış yazar ne ya ne demek o?yeniyomu içiliyomu hayatında hiç bi baltaya sap olamamış insanların yaptığı boş bir iş yazar hahaha
  • kisaca ne yazik ki bizim ulkemiz icin gercek sudur ki yasal denemtimler icin kagit uzerinde hersey en mukemmelinden yapilmistir, denetleme gunu en bilgili, tecrubeli elemanlar depodan cikarilmis yeni uniformalari ile denetime caki gibi hazirdirlar ancak gercek hayat dondugunde ucak altinda calisan isciyi uyardiginda "Abi yarin 11 ayim doluyor benim artik dunya umrumda olmaz" cevabi tum gercekligiyle karsina cikar.saygilarimla-taner aksoy
  • Sonuc olarak egitimsiz, yeterli yeteneklere ve donanima sahip olmayan ramp calisanina attigim her adimi iceren bir check list de verseniz kazalarin ve aksakliklarin(bazen kazalarin sans eseri onlendigini ve bunlarin istatistiklere girmedigini unutmayalim) yasanilmasi kacinilmaz olacaktir.ozellikle de sektorumuzun icerisinde bulundugu durumu goz onune alacak olursak(11 aylik isciler,part time elemanlar,taseron firmalardan kritik hizmetlerin satin alinmasi v.b)

AHL’deki Kazanin Ardindan Planlamaya Bakis

Bu sabah THY ile New York’tan Istanbul’a uctum. 8.5 saatte en sevdigim ucak B-777 ile kusursuz bir servis alarak ulastigim Atakoy’deki evimin camekanla kapanmis balkonunda nefis bir cay esliginde size uzun zamandir yenileyemedigim kosemden Istanbul’daki buyuleyici kar manzarasina karsi neseli bir havacilik yazisi yazmak icin masaya oturdugumda AHL’deki De-icing kazasini duydum televizyondan. Nasil ufacik bir hatanin bir ailenin ocagini sondurdugune bir kez daha sahit oldum. Belki politik tabanli bir yazi yazabilirdim ancak isin aslinin cok kolay anlasilabilir bir yonu oldugunu hergun derslerde ayni seyi vurgulayan biri olarak basitce sizlerle paylasmayi ve de belki su yazdiklarimin ogretici yani ileride yasanacak bu tip olaylarin onlenmesine bir katki saglar diye fikrimi degistirdim. Iste size Air Transportation Management 4501 dersinin yonetim bolumunun giris kismindan kisa bir ozet. Umarim kazaya iliskin benim kurdugum Planlama SMS iliskisini sizde kuararsiniz veya benim goremedigim bir seyler varsa beni bilgilendirirsiniz. Ancak populist elestiriyi bosverin. Yapici olalimki bu aksam hayatini kaybeden arkadasimiz ve bundan once havacilikta hayatini kaybeden diger merhum dostlarimizin o guzel canlari bosa gitmis olmasin.

Neden bu konuyu sectim, planlama – SMS, kucuk bir ornekle baslayayim. Sene 1999 Sabiha Gokcen Hava Limani’inin santiyesinde muazzam bir faliyet var. Bende o camur deryasinda dolasip kendimce gozlemler yapiyorum santiye binasinda sikildikca. Devasa elektrik sistemleri insa ediliyor ve benim gozume carpan cok ilginc bir olay var ortada. Turkce bozuk, okuma yazmasi olmayan bir grup Guney Dogulu iscimiz teknoloji harikasi otomasyonu yuksek bir elektrik sisteminin baglantilarini yapiyor. Orada gordugum santiye muhendisine gittim ve sordum bu insanlarin bu kadar egitimsiz bu kadar teknolojik bir isi nasil becerdiklerini. Cevap cok basitti: “Beceriyorlar cunku her sey renklerle kodlanmis durumda. Biz onlara hangi renk hangi renkle bulasacak onu soyluyoruz sadece”. Kulaklarima inanamadim, isin sirri bu kadar basitti. Planlama yapilmis, politikalar, prosedurler vede talimatlar olusturulmustu. Insaat sirketinin muhendisi isin kontrolundan sorumluydu ancak proje yonetim firmasinda o muhendisi denetleyen bir muhendis daha vardi, sonrasinda onu denetleyen bir bakanlik muhendisi mevcuttu. Yani fail safe bir sistem icin planlama kadar o planlamayi denetleyecek bagimsiz sistemlerde devreye alinmisti. Yani isi en egitimsiz en tecrubesiz insana bile yaptirsada istedigi sonuclara ulasabilen bir planlama ve denetim sistemi. Iste gidenin arkasindan hemen Turk isi bir suclu bulmak ona buna saldiracagimiza fail safe sistemlerin kurulmasinin alt yapisini olusturalim. Bende bunun icin asagidaki temel isletme bilgisini yazarak ise baslamak istedim.    

Bir işletmede çok farklı nitelikte faaliyetler gerçekleştirilmektedir. Bu faaliyetler işletmenin içinde bulunduğu sektöre göre farklılık göstermekte, işletmenin büyüklüğüne göre bağımsız departmanlar halinde gruplandırılmakta veya gruplandırılmamaktadır. Genel anlamda bir işletmede gerçekleştirilebilecek farklı nitelikteki fonksiyonlar şöyle belirtilebilir: üretim, pazarlama, finansman, insan kaynakları, muhasebe, ar-ge, halkla ilişkiler, yönetim, tedarik. Bu fonksiyonlardan üretim, pazarlama, insan kaynakları ve finansman fonksiyonları işletmenin temel fonksiyonlarını oluşturmaktadır. Yönetim ise işletmenin genel fonksiyonudur. Yönetim diğer bütün fonksiyonlara yöneliktir. İşletmenin bütün fonksiyonlarının planlanması, örgütlenmesi, yöneltilmesi, koordinasyonu ve kontrolü; diğer bir ifadeyle yönetimi söz konusudur. Diğer fonksiyonlar ise işletmenin yardımcı fonksiyonları olarak kabul edilmektedir.

Yani yukarida anlatilmak istenen yonetim fonksiyonunun AHL’de yasanan uzucu kazada veya her isletmenin yasadigi veya yasayacagi kazalarda ne gibi rol oynayacagidir. Buna bakmadan once yukaridaki yonetim fonksiyonunun alt fonksiyonlarinada bir kere daha goz atalim. Planlama, orgutlenme, yonetilme, koordinasyon ve kontrol.

Dunyada hangi isletme kitabini acarsaniz acin ilk karsiniza cikan bu bilgidir, kitap hangi dilde veya kim tarafindan yazilmis olursa olsun. Emin olun ister iktisatci, isletmeci, isterse de muhendis olsun her universite mezunuda bu konuyu ders olarak okumustur. Birde en egitimsiz isgoren bile bu yonetim fonksiyonunun alt fonksiyonlariyla yasar calisma hayatini. Planlama – Prosedur, policy, regulation – diye isimlendirilen talimat, politika, kurallar zincirini olusturan alt fonksiyondur. Isterseniz burada birakip bunu biraz inceleyelim. Politika bir isletmede calisanlarin karar verme surecinde takip edecekleri faaliyetleri belirleyen planlamanin alt fonksiyonudur. Prosedur ise bir faaliyeti icra etmek izlenen yoldur. Kurallar ve talimatlar ise en acik sekilde bir isin ne sekilde yapilip yapilmamasini gosterir. 

Yani eger planlama fonksiyonunu layikiyla yerine getirirseniz politikalariniz olusmus demektir, prosedurleriniz bellidir ve talimatlariniz hicbir celiskiye yer vermeyecek sekilde size isinizi nasil yapacaginizi soyleyecektir. Bunu biraz daha basite indirgemek gerekirse cakmaklarin uzerinde cocuklardan uzak tutun, makinalrin uzerindeki dikkat elektrik var olumcul falan gibi tum yazilar bu planlamanin son kullanici icin talimatlastirilmis halidir.

Havacilik diger tum teknolojik islerde oldugu gibi plan, politika, prosedur, talimat zincirini en cok kullanan islerden biridir. Yapmaniz gerekenler tek tek sizin icin belirlenmistir. Bunlara uyarsaniz hicbir zaman bu aksamki gibi uzucu olaylari yasamazsiniz ve kimse pisi pisine hayatini kaybetmez.

Tabiki bu planlama ve alt fonksiyonlarini olusturmak yetmez. Bunlari sureklide denetlemek ve kontrol etmek gerekir. Bunu isletmeler kendi icerisinde kurduklari birimlerle yaptiklari gibi disaridanda bagimsiz denetcilere gozlemletirler. Aynen sirketlerin bagimsiz mali denetcilerle defterlerini kontrol ettirdigi gibi. Havayolu sektorunde de IATA Safety Audit’leri gibi bir cok denetim mevcuttur. Ancak son donemde populer olan Safety Management Systems (SMS) yani emniyet yonetim sistemi bosluklari doldurmakta bayagi basarili olmus ve de yakin zamanda tum dunyada standard uygulama olma yolundadir.

SMS de onemli olan gap analysis adi verilen bosluk analizidir. Yani emniyet anlaminda yapilan isdeki boslugun belirlenmesi ve buna uygun emniyet faktorunu arttirici uygulamalari iceren yonetim sisteminin devreye alinmasidir. Burada en onemli nokta SMS’i isletmenin yalnizca kendi kendine yapmamasidir. Cunku isletme organik bir yapidir ve bu organik yapida orgut kulturunden ve ic dinamiklerden kaynaklanan faktorler SMS sistemini dejenere ederek hedefinden saptirir. Soz gelimi benim okulumdaski kadroda SMS konusunda uzman ogretim uyeleriyle su anda Miami Havaalaninin SMS calismasini yapan uzmanlar olmasina karsin ben ucus operasyonumun SMS calismasini Washington’daki bir bagimsiz danismanlik firmasina yaptiririm. Sonuclar her zaman benim istedigim gibi cikmasada onemli olan operasyonun guvenligi ve basarisidirki buda maliyet tasarrufu, insan faktorunun tatmini vede toplam kaliteyi beraberinde getirir.

Bir goz bakar iki goz gorur... Cok basit yontemleri dogru sekilde uyguladiginizda sonuclarin sizi goturecegi basariya siz bile inanamazsiniz. Ancak isi sansa veya yap boza cevirmemeniz gerekir. 1-2 yasindaki cocugun sobaya elini surup, eli yandiktan sonra bir daha dokunmamasi bir micro safety management sistemidir. Cocuk eli yandiginda kendisindeki gap analizinin bosluklarini doldurur ve bir sonraki sefer ayni hatayi yapmamak icin kendi kurallarini olusturur. Aile ise ikinci gozdur. Hatanin en bastan olmamasi icin cocugun denetimini yapan sistemin safety check unitesidir. Aile GAP Analizini cocuk dogmadan once yapar: prizler plastik fislerle kapatilir, cocugun ulasabilecegi yerlerdeki tehlikeleri onleyici safety net olusturulur ve tabi cocuk surekli denetim altinda tutularak plan politika, prosedur ve talimatlarin uygulanip uygulanmadigi gozlenir. Planlama fonksiyonunu gozlerimizi kapayip dusunursek yasantimizin her asmasinda cok genis anlamda kullandigimizi bes net goruruz. Cunku bu fonkisyon hayatimizi yoneten genel fonksiyonun olmazsa olmazidir.  Her sey bu kadar acik ve basitse peki neden bu tip uzucu olaylar surekli olur? Cunku nasilki hayat dogumdan olume dinamik duraksamalari olmayan bir surecse planlamada ayni sekilde onunla butunlesmis bir alt surectir. Bir gun bile bunu gozardi etmek luksumuz yoktur. Ettigimiz anda iste bu aksamki gibi uzucu olaylar yasariz.

Safety first bir pazarlama jargonu degil bir yasam seklidir. Ya guvenlisinizdir yada guvensiz. Bu konunun gri rengini daha boyayabilen olmadi. Denemekte serbestsiniz baskalarinin hayatini risk etmediginiz surece.

Iyi haftalar.

 

Dr. Korhan Oyman

Associate Dean

College of Aeronautices

Florida Institute of Technology    

 

AHL’deki Kazanin Ardindan Planlamaya Bakis

Facebook Yorum

Yorumlar Tüm Yorumlar (36)

Misafir ~ 7 yıl önce
hocam iyi güzel hoşta 5 ayda bir yazı yazarak bu kadar hızlı degişen gündemi nasıl yakalayacaksınız?

Yanıtla

Kalan karakter 1000
Misafir ~ 7 yıl önce
hayır yazar olupta nee yapar bu adamlar mübarek sanki bilimadamımı Türkiye'ye zarardan başka bi katkısı olmayan bu gerizekalıları yazarmış yazar ne ya ne demek o?yeniyomu içiliyomu hayatında hiç bi baltaya sap olamamış insanların yaptığı boş bir iş yazar hahaha

Yanıtla

Kalan karakter 1000
Misafir ~ 7 yıl önce
kisaca ne yazik ki bizim ulkemiz icin gercek sudur ki yasal denemtimler icin kagit uzerinde hersey en mukemmelinden yapilmistir, denetleme gunu en bilgili, tecrubeli elemanlar depodan cikarilmis yeni uniformalari ile denetime caki gibi hazirdirlar ancak gercek hayat dondugunde ucak altinda calisan isciyi uyardiginda "Abi yarin 11 ayim doluyor benim artik dunya umrumda olmaz" cevabi tum gercekligiyle karsina cikar.saygilarimla-taner aksoy

Yanıtla

Kalan karakter 1000
Misafir ~ 7 yıl önce
Sonuc olarak egitimsiz, yeterli yeteneklere ve donanima sahip olmayan ramp calisanina attigim her adimi iceren bir check list de verseniz kazalarin ve aksakliklarin(bazen kazalarin sans eseri onlendigini ve bunlarin istatistiklere girmedigini unutmayalim) yasanilmasi kacinilmaz olacaktir.ozellikle de sektorumuzun icerisinde bulundugu durumu goz onune alacak olursak(11 aylik isciler,part time elemanlar,taseron firmalardan kritik hizmetlerin satin alinmasi v.b)

Yanıtla

Kalan karakter 1000

Yorum Gönder

Kalan karakter 1000